Als we TikTok mogen geloven, is cortisol de reden van basically al onze health-issues. Maar hebben we echt een cortisolprobleem of zoeken we gewoon naar een makkelijke verklaring? Cosmo duikt in cortisol.
Is cortisol echt de reden van al je gezondheidsproblemen?
Het is woensdagavond acht uur. Ik ben een uur geleden thuisgekomen van werk, lig gedachteloos op de bank door TikTok te scrollen, en overweeg om maar alvast naar bed te gaan. Het is de zoveelste dag op rij dat ik me compleet uitgeput voel – like, tot in m’n botten. Terwijl ik swipe, swipe, swipe, amper registrerend wat ik eigenlijk kijk, blijf ik ineens hangen bij een video: ‘Signs of high cortisol in the body’ staat er in beeld, met een video van een very zen ogende meid die op een zomerse dag buiten zit. Mijn ogen glijden langs de lijst: ‘Energy crash midden op de dag?’ Hard relate. ‘Bloated gezicht en buik?’ Yep, that’s me. ‘Moeite met in slaap vallen of in slaap te blijven?’ Check, check. ‘Kan je niet stoppen met doomscrollen?’ Euhm…
Ik typ ‘high cortisol’ in de zoekbalk en scrol verder. ‘You’re not ugly, you just have cortisol face,’ zegt de ene video. ‘POV: je bent eindelijk je cortisol belly kwijt,’ lees ik bij een andere. Een derde schreeuwt in capslock: ‘HOW TO LOWER CORTISOL.’
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
I’m sold. Cortisol is blijkbaar de oorzaak van alles. Maar… hoe fiks ik het?
Cortisoldetox
Al snel kom ik erachter dat het antwoord – volgens TikTok dan – een cortisoldetox is. Dat betekent basically je cortisol verlagen met supplementen zoals ashwagandha, zwarte peper of kurkuma, met een ‘cortisolcocktail’ van sinaasappelsap, kokoswater en zeezout, of door lavendelbalsem op je slapen te smeren. Klinkt doable, denk ik, terwijl ik de ingrediënten alvast in mijn notities zet.
Normaal gesproken ben ik niet iemand die zich zomaar laat meeslepen door wellnessadvies op social media. Maar dit is al de tweede keer dat een TikTok-diagnose me te pakken heeft. Een paar maanden geleden was ik er nog van overtuigd dat ik een traag werkende schildklier had – symptomen die volgens TikTok onder andere chronische vermoeidheid, gewichtstoename, een opgezwollen gezicht en anxiety zijn – en ik ging zelfs zo ver dat ik een test bij de huisarts inplande. En eerlijk: dat zijn ook symptomen van hypothyreoïdie. Voor sommige mensen kan TikTok dus daadwerkelijk helpen om tot een echte diagnose te komen. Maar diep vanbinnen weet ik: dit – of die ‘te hoge cortisol’ – is mijn probleem niet.
Wat die tiktoks je namelijk niet vertellen is context. En in mijn geval is die vrij simpel: ik zorg niet altijd even goed voor mezelf. Ik ga laat naar bed en sta vroeg op. Ik drink koffie op een lege maag voordat ik een HIIT-les induik. En ik ga misschien iets te vaak uit eten en tik daarbij gerust een paar drankjes weg. Tel daar IBS en een angststoornis bij op en, o ja, een baan die soms gewoon best stressvol is. Geen enkele cortisolcocktail van sinaasappelsap en kokoswater gaat de gevolgen daarvan magically oplossen.
Dus waarom grijp ik – terwijl ik dit allemaal heus wel weet – toch steeds naar zo’n makkelijk aanwijsbare oorzaak om alles op af te schuiven? En hoeveel klopt er eigenlijk van wat TikTok ons vertelt over te hoge cortisol?
Verkeerd begrepen
“Ik heb een beetje medelijden met cortisol,” zegt Niamh Martin, hoogleraar endocrinologie aan Imperial College London. “Het heeft echt een rebranding nodig, want eigenlijk is het een superbelangrijk hormoon.”
Cortisol – een steroïdhormoon dat wordt aangemaakt door je bijnieren – speelt inderdaad een grote rol in hoe je lichaam met stress omgaat. Ja, het schiet omhoog als je gestrest bent, maar het doet nog veel meer: het helpt je stofwisseling reguleren, maakt energie vrij, remt ontstekingen, houdt je bloeddruk in check en speelt een rol in je slaap-waakritme. Voor de meeste mensen met een negen-tot-vijfritme geldt: ‘s ochtends is je cortisol hoog, ‘s avonds laag, met tussendoor kleine pieken. Kortom, zegt Martin: het helpt je lichaam in balans te blijven.
Maar hoe zit het dan met TikTok, waar high cortisol zo’n beetje de schuld krijgt van alles – van je gewicht en huid, tot je slaap, mood en zelfs je hersenfunctie? Er bestaat inderdaad zoiets als het syndroom van Cushing, dat wordt veroorzaakt door langdurig verhoogde
cortisolwaarden. Enkele symptomen zijn gewichtstoename rond je buik (maar ook je nek, bovenrug en borst), een ronder gezicht en veranderingen in je mood. Maar – en dit is belangrijk – Cushing is zeldzaam. Het wordt meestal veroorzaakt door een goedaardige tumor in de hypofyse of bijnieren, of door langdurig gebruik van hoge doses steroïde medicatie.
Volgens het UMC Groningen krijgen per jaar ongeveer vijftig mensen in Nederland te horen dat ze deze aandoening hebben. De kans is dus klein dat een te hoog cortisolniveau verantwoordelijk is voor alles waar het op TikTok de schuld van krijgt. En die home remedies? Die doen dus niks, sorry. “Er is geen bewijs dat mensen door het moderne leven pathologisch verhoogde cortisolwaarden hebben,” zegt Martin. “We zijn allemaal op zoek naar een verklaring, zodat we het kunnen fiksen. Het is natuurlijk ook gewoon makkelijker om te denken: o, dit ene ding is de oorzaak, dan om je hele levensstijl onder de loep te nemen.”
Met andere woorden: een cortisolcocktail klinkt een stuk easier dan je hele leven omgooien. Dat eerste kost je twee minuten, dat tweede een stuk meer tijd – en laat dat nou net zijn waar de meesten van ons een chronisch tekort aan hebben. Toch ziet Martin steeds vaker mensen die hun cortisol willen laten testen, soms zelfs op eigen kosten. “Mensen zijn op zoek naar een oplossing en denken: ik betaal even een paar tientjes voor een test en dan weet ik wat er mis is. Maar zo werkt het niet altijd,” legt ze uit. “Wat je vaak ziet is dat hoe meer iemand gaat onderzoeken, hoe meer het voelt alsof er iets mis is. En dat kan weer een hele golf aan anxiety triggeren, waar uiteindelijk niemand beter van wordt.”
Compassie is key
We leven in een permanente staat van overwhelm en stress. Van economische onzekerheid en stagnerende lonen tot klimaat-, woon- en werkcrises en een eindeloze stroom wereldnieuws die 24/7 je telefoon binnenkomt. En die telefoon? Die houdt je constant alert – verbonden met alles en iedereen – terwijl je sociale batterij langzaam leegloopt en echte connectie juist steeds verder weg voelt.
Dus ja, geen wonder dat we massaal bij TikTok-pseudowetenschappers aankloppen voor uitleg en geruststelling. Want wat er écht speelt ligt vaak buiten onze controle. We zijn overprikkeld door het tempo en de eisen van het leven, maar ons er echt aan onttrekken is
makkelijker gezegd dan gedaan. Dus zoeken we manieren om de chaos een beetje te managen: we tracken onze slaap, stappen en glucosewaarden, drinken cortisolcocktails om de cocktails die we in het weekend naar binnen gieten te compenseren, en proberen onszelf te helpen met home remedies terwijl we weken wachten tot de huisarts een gaatje in de agenda heeft. Maar wat doet al dat tracken, labelen en zelfdiagnosticeren eigenlijk met onze mentale en fysieke gezondheid – en, ironisch genoeg, met onze cortisollevels?
“De combinatie van gerelateerde content aanklikken, symptomen googelen en zelfs AI raadplegen kan onzekerheid snel laten escaleren,” zegt psychotherapeut Nicholas Rose. Met andere woorden: wat begint als een poging om grip te krijgen op je gevoelens – en ze te verbeteren – kan het tegenover- gestelde effect hebben. Volgens Rose moeten we ons niet zozeer op cortisol focussen, maar op wat eronder ligt.
“Vaak gaat er achter anxiety iets anders schuil – eenzaamheid, een gebrek aan richting, relatieproblemen of het gevoel jezelf kwijt te zijn. Als die diepere behoeften niet worden aangepakt, is het makkelijk om je te fixeren op gezondheid als verklaring.” En juist het begrijpen van de oorzaak kan enorm opluchten – en is het punt waar wellbeing begint.
Cortisol face vermijden
Dus hoe filter je al die ruis weg en begin je écht met het aanpakken van de stress die volgens jou zorgt voor je ‘cortisol face’ of ‘cortisol belly’? Even afstand nemen van je scherm, niet meteen in een Reddit-rabbit hole duiken en iets breder naar je gezondheid kijken is een goed begin. Want hoe graag we ook willen: geen enkele hoeveelheid tech, tracking of TikTok-advies kan ons lichaam volledig fiksen.
Het is, after all, geen machine, maar iets natuurlijks dat steeds verandert. “We verwachten van onszelf dat we functioneren als machines met oneindige capaciteit,” zegt Suzy Reading, psycholoog gespecialiseerd in wellbeing, stressmanagement en een gezonde leefstijl. “Maar om de impact van stress te verminderen en burn-out te voorkomen, moeten we juist onze menselijkheid omarmen – de dingen die ons onderscheiden van onze devices.
We moeten luisteren naar wat we nodig hebben en aandacht geven aan onze gevoelens, onze mood hydrateren, ons brein voeden, bewegen voor onze mentale gezondheid, de natuur in om ons verbonden te voelen met iets groters dan onszelf, tijd doorbrengen met anderen, slapen voor onze sanity en rust nemen voor onze veerkracht. We hebben ook plezier, ontspanning en genot nodig om weer op te laden en te herstellen. Compassie is key – en het loont om al bij de eerste signalen in te grijpen, voordat je lichaam of mentale gezondheid je keihard tot stilstand dwingt.”
Hoewel die cortisolvideo’s nog steeds af en toe op mijn timeline verschijnen, heb ik inmiddels genoeg posts gezien met ‘paid partnership’ erbij om te weten dat ik ze niet al te serieus moet nemen. Tegenwoordig pak ik het anders aan: ik zoek uit waarom ik me überhaupt zo aangetrokken voel tot dit soort quick fixes en wat ik eigenlijk probeer recht te trekken. En – het lastige deel – hoe ik dat écht aanpak. Voor mij betekent dat: doordeweeks minder drinken (of helemaal niet), op tijd naar bed als ik vroeg op moet, regelmatig bewegen, goed eten, een boek pakken in plaats van eindeloos scrollen en vaker met vrienden afspreken IRL in plaats van online. Klinkt allemaal niet heel sexy of vernieuwend, I know. Maar soms zit de oplossing juist in wat je al die tijd hebt ontweken.
Dit artikel komt uit ons zomernummer dat in het teken staat van Sport & Health – met nog veellllll meer artikelen over sport, blessures, gut health and the like, maar bijvoorbeeld ook steamy story's en spelletjes voor op het strand. Hieronder klik je 'm zo naar huis:
Cosmopolitan - Sport/Health Issue
Brit Dawson is Cosmopolitan UK’s Sex & Relationships Editor. Her work mostly delves into sexual subcultures, sex work, women’s rights, and sex and relationships, exploring how each intersects with technology, politics, and culture. Formerly a staff writer at Dazed and MEL Magazine, she’s written for British GQ, The Face, Slate, and more. She’s also interested in drugs, youth and pop culture, and books – so all the good stuff. Find Brit on Instagram, X, and LinkedIn.
