Terwijl ik tot in de late uurtjes weer eens onnodig lang aan het TikTok scrollen was (heel slecht, weet ik), kwam ik een video tegen van iemand die altijd scenario’s bedacht voordat ze in slaap viel. Nog nooit kon ik me zo erg in iets herkennen, want I've been there.
Maar toen begon ik me af te vragen: 'Waarom doe ik dit eigenlijk en is dit wel goed voor je?' De volgende dag vertelde ik dit in de Cosmo-ochtendmeeting en wat bleek: alle Cosmo-girlies doen dit (!). Om erachter te komen of dit goed voor je is én wat dit precies betekent, vroeg ik slaapwetenschapper Merijn van de Laar alles over het bedenken van deze scenario’s.
Ontmoet de expert: Merijn van de Laar is slaapwetenschapper en verbonden aan de Universiteit Maastricht. Daar geeft hij les aan huisartsen in opleiding. Hij verzorgt trainingen voor zorgprofessionals over slaap en de behandeling van slaapproblemen. En komend jaar gaat hij op theatertour door Nederland.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Wat betekent het bedenken van scenario's voordat je gaat slapen?
Allereerst even de serieuze zaken, want wat gebeurt er eigenlijk in je hersenen als je vóór het slapen zulke scenario’s bedenkt? Merijn vertelt dat wanneer je aan rustige dingen denkt, angst en spanningen kunnen afnemen. Je kan dit vergelijken met dagdromen, want dat lijkt ook erg op écht dromen.
Bepaalde gebieden in je hersenen zijn tijdens dagdromen namelijk net zo actief als tijdens 'echte' dromen. Het bedenken van deze scenario’s kan je dus inderdaad tot rust brengen, waardoor je meer ontspannen kan zijn.
Kan je sneller in slaap vallen door het bedenken van scenario's?
Het antwoord op deze vraag is ja. "Het kan theoretisch gezien helpen om sneller in slaap te vallen, maar dit werkt vooral als je aan positieve scenario’s denkt," aldus Merijn. En dat is niet het enige: je kan hiermee ook mogelijk indirect de kwaliteit van je slaap verbeteren.
Omdat je meer ontspannen bent, kan dit ervoor zorgen dat je de nacht rustiger doorkomt. Stress ervaren voor het slapengaan maakt dat je lichaam juist meer inzet op nachtelijk waken. Dit omdat het als het ware wil controleren of er gevaar om je heen is.
Kan je je brein 'trainen' om op deze manier fijner te dromen?
Het is zo dat wanneer je overdag meer positieve dingen meemaakt, je ook in je dromen vaker positieve ervaringen hebt. Dromen zijn namelijk een weerspiegeling van wat er overdag gebeurt. Andersom geldt dit ook: als je veel stress of negatieve ervaringen hebt, worden je dromen vaak onrustiger en negatiever. Dat zien we bijvoorbeeld ook bij mensen met depressieve klachten, die vaak een negatiever beeld hebben van zichzelf, de toekomst en de wereld. Hun dromen zijn daardoor vaak negatiever, levendiger en vervelender.
Helpt dagdromen om ’s nachts minder te piekeren?
Dagdromen kan zeker helpen, zo legt Merijn uit, maar vooral indirect. Het gaat namelijk om de ontspanning die je ervaart wanneer je aan positieve dingen denkt. Die ontspanning kan bijdragen aan beter slapen. Wanneer je gespannen bent, bijvoorbeeld door stress overdag, word je 's nachts vaker wakker. Daardoor onthoud je je dromen ook beter, omdat je vaak wakker wordt tijdens de remslaap.
Wat veel mensen niet weten, is dat dromen meestal meer negatieve dan positieve elementen bevatten. Dat komt doordat dromen een functie hebben: ze helpen ons om problemen en negatieve emoties te verwerken.
Daarom onthoud je negatieve dromen vaak beter dan positieve. Je brein is namelijk juist bezig met wat nog 'opgelost' moet worden, zodat je overdag beter kan functioneren
Is het bedenken van scenario’s een gezonde manier om te ontspannen?
"Het kan zeker helpen om tot rust te komen, maar het werkt niet voor iedereen," legt Merijn uit. "Als je erg gespannen of onrustig bent, kan het lastig zijn om je op positieve scenario’s te richten." Soms werkt het zelfs averechts, omdat je probeert negatieve gedachten te onderdrukken door geforceerd aan iets positiefs te denken. Dat lukt vaak niet en kan voelen als een gevecht met jezelf, aldus Merijn.
In dat geval kan je volgens hem beter kiezen voor mindfulness-achtige technieken, waarbij je negatieve gedachten juist toelaat en op een andere manier benadert, in plaats van ertegen te vechten. Stel dat je bijvoorbeeld stress hebt door een conflict op werk: als je in bed ligt en steeds schakelt tussen die gedachte en een ‘positief’ scenario, blijf je in die onrust hangen. Het kan dan helpen om eerst stil te staan bij wat je denkt en voelt en die gedachten te accepteren. Dat zorgt uiteindelijk voor meer rust dan ze weg te drukken.
Dus: als jij heerlijk in slaap valt met een scenario waarin je trouwt met Bad Bunny (dream) of op date gaat met Harry Styles, dan zeg ik: blijf vooral lekker doorgaan – want wie weet komen ze nog wel voorbij in je dromen.
