Cosmo's Cilla dook in de wereld van hobby's. Want is het hebben van een hobby nou écht zo goed voor je gezondheid? Blijkbaar wel: een hobby is leuk én hartstikke gezond, zo blijkt. Want niet alleen je huis knapt dus op van een goede DIY-sessie, je brein en lichaam ook. A win is a win.
Hobby'en is heel goed voor je mentale gezondheid
Als er een generatie is met een on point work-lifebalance, is het gen Z wel. Niks niet ons leven slijten aan werk, werk en nog eens werk, er zijn belangrijke dingen die onze tijd ook verdienen. En omdat we brainrot willen voorkomen, doen we dat met hobby’s, blijkt uit een recente enquête. Daarin staat dat 90 procent van de gen Z’ers ten minste één hobby heeft, en 70 procent drie of meer. Volgens een rapport uit 2025 gebruiken we hobby’s om onszelf te identificeren, een personal brand te bouwen, aandacht te besteden aan onze mental health en mindfulness én om engagement te vinden in community’s. Dat doen we met hobby’s als gamen, lezen, tekenen en kunst, koken en bakken en fitness en wellness, staat in het rapport. Uit weer een andere enquête komt naar voren dat gen Z vooroploopt als het op hobbyen aankomt: 32 procent van de ondervraagden tussen de 18 en 24 jaar besteedt 6 tot 10 uur per week aan z’n hobby, tegenover 25 procent (25-44 jaar), 22 procent (45-54 jaar) en 21 procent (55+ jaar) van de oudere generaties.
Brainpower
Volgens psychiater Irene van Vliet is een hobby hebben niet alleen leuke tijdsbesteding, maar ook hartstikke gezond. “Bezig zijn met andere dingen dan je dagelijkse werk is goed omdat je daarmee je focus verlegt en andere hersencellen gebruikt. Ik ben tijdens mijn werk als psychiater veel cognitief bezig, daarbij gebruik je met name de linkerhersenhelft. Maar ik vind het ook heel fijn om te schilderen, te tuinieren en om creatief bezig te zijn, en daarbij gebruik je de rechterhersenhelft weer veel meer. Het is goed om al je hersencellen zoveel mogelijk te gebruiken en om met je werk en hobby’s daarin tot een goede balans te komen. Use it or lose it: als je activiteiten verdeelt, krijg je minder overbelasting en uitputting, en meer balans.”
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Maar waarmee prikkel je nou die linker- en rechterhersenhelft? De rechter activeer je met creatieve dingen: koken en bakken, schrijven, schilderen, kleien, borduren, haken. De linker juist met activiteiten waarbij je goed moet nadenken, zoals puzzelen en rekenen. Voor sommige hobby’s en activiteiten gebruik je beide hersenhelften: tekenen bijvoorbeeld is enerzijds heel creatief, anderzijds moet je nadenken over techniek en bedenken hoe je praktische problemen in je tekening oplost.
Moodbooster
Het gebruiken van je hersencellen is dus vooral goed voor je mental health en om overbelasting en uitputting van je brein tegen te gaan, maar er is nog een ander voordeel aan hobbyen. Van Vliet: “Leuke hobby’s geven je plezier, en dat verlaagt je stresshormonen, verhoogt je gelukshormonen en geeft je een prettig gevoel. Ook verlaagt daardoor je bloeddruk. Misschien herken je wel dat je heel geconcentreerd bezig bent en in een flow terechtkomt waardoor je alles om je heen vergeet. Dat is heel ontspannend, want we leven in een maatschappij waarin we continu prikkels krijgen. Dat belast een mens heel erg en kan je prikkelbaar maken. Geconcentreerd je hobby uitoefenen haalt je daar even uit.”
Een voorbeeld van een hobby met positieve effecten is kunst kijken. “Uit onderzoek dat in Noorwegen gedaan is, blijkt dat mensen die regelmatig naar kunst kijken een rustigere hartslag en lagere bloeddruk hebben en zich prettiger voelen. Het is dan wel belangrijk dat je niet even snel langs het kunstwerk loopt, maar dat je echt met aandacht kijkt zodat je zo’n focusflow ontwikkelt.”
Verschillende onderzoeken laten de voordelen van hobby’s voor je mental health zien: zo zou tekenen een immediate mood booster zijn (en zijn de effecten vooral optimaal als je het langer dan een maand elke dag doet), kleikunsttherapie je emotieregulatie bevorderen en je geestelijke gezondheid ten goede komen en tuinieren je net zo gelukkig maken als uit eten gaan. Count us in. Hoeveel hobby’s je nodig hebt om die positieve effecten te ondervinden, maakt volgens Van Vliet niet uit. “Tegen patiënten zeg ik weleens: het is handig om ook een hobby te hebben die je rustig thuis op de bank of in een stoel kan doen. Stel dat jouw enige hobby hardlopen is, en het regent buiten heel hard, je hebt een blessure of je bent grieperig, dan kan je je hobby niet uitoefenen. Daarom is het vooral praktisch om voor verschillende situaties een hobby te hebben.”
Volgens Van Vliet is het geen toeval dat juist gen Z zo vaak een hobby heeft. “Ik kan me voorstellen dat de jongere generatie meer aandacht voor welzijn en een goede werk-privébalans heeft, waardoor er meer tijd voor hobby’s gemaakt wordt.” Al maakt ze zich een beetje zorgen om hobby’s als gamen en sporten. “Die zijn wat risicovoller, omdat daar een verslavingsaspect aan vast kan zitten. Als je voor je gevoel móét sporten of móét gamen, moet je je afvragen of je nog wel zo gezond bezig bent of dat je doorschiet en het geen ontspanning meer is.”
Inner child
Koos hobbyloos? Van Vliet tipt om vooral meerdere hobby’s te proberen – zodat je dus op elk moment een hobby om handen hebt –, maar ook om voor ten minste één hobby te gaan waarbij je niet afhankelijk bent van anderen. “Ga eens rustig zitten en nadenken over wat je leuk vindt, waar je verbinding mee hebt. Niet alleen nu, maar ook eerder in je leven: wat vond je als kind leuk om te doen? Ik heb bij patiënten weleens meegemaakt dat ze aangaven helemaal niet creatief te zijn, maar toen ik doorvroeg, bleek dat ze het als kind heel leuk vonden om met een ouder in de keuken te staan en te bakken. Dan is het misschien een idee om te kijken of koken en bakken een leuke bezigheid kan zijn. Sommigen hebben een hekel aan sporten, nou, dan moet je dat vooral niet gaan doen. Maar je kan wel kijken of je het leuk vindt om te wandelen, en om dat bijvoorbeeld te koppelen aan een activiteit: door een stad lopen en naar de architectuur van oude gebouwen kijken bijvoorbeeld.”
Tijdens een koffietje to go architectuur kieken of kleien als een gek: je hobby uitvoeren is officieel selfcare. En daar hoef je heus niet meteen een hele volkstuin voor aan te leggen; cute bloembakken op je balkon of een kamerplant verzorgen telt ook als tuinieren. En we’ve said it once and we’ll say it again: daar knapt niet alleen je huis van op, maar jijzelf dus ook. Daar doen we het voor.
Dit artikel verscheen in ons Creativity Issue. Dat nummer bestel je hierrr:
