Je hoopt natuurlijk dat je er nooit mee te maken krijgt, maar sextortion komt vaker voor dan je misschien denkt. De afgelopen maand startte de Rotterdamse politie een campagne om slachtoffers van 'Turpien' te bereiken. Dit is een 22-jarige man uit Spijkenisse die meer dan 52 meisjes tussen de 13 en 20 jaar heeft geblackmaild met hun naaktfoto's. Ook moesten ze teksten op een bordje en zelfs op hun lichaam schrijven. Zoals “Owned by Turpien”, alsof ze zijn bezit waren.
Als ze niet meteen deden wat hij eiste, werden hun foto's online gezet en verspreid onder familie en vrienden. Of de slachtoffers nu in de klas op school of thuis waren, het maakte hem niet uit. Wij spraken met Milou van der Kolk, zedenrechercheur bij de Rotterdamse politie en Kira Esparbé Gasca van Offlimits, het expertisecentrum voor online misbruik over wat je het beste kan doen als dit jou ook overkomt.
Trigger warning: in dit artikel spreken we over seksueel geweld en afpersing. Vind je het moeilijk om daarover te lezen? Klik het artikel dan weg. En wil je met iemand (anoniem) praten over dit onderwerp, dan kan je bellen of chatten met experts van Centrum Seksueel Geweld.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Wat is sextortion?
Sextortion is een vorm van afpersing waarbij iemand seksueel beeldmateriaal gebruikt om je onder druk te zetten. Dat kunnen naaktfoto’s zijn die je zelf hebt gestuurd, maar ook beelden die zonder jouw toestemming zijn gemaakt, doorgestuurd of zelfs met AI zijn gegenereerd. Van der Kolk ziet in de praktijk vaak twee doelen: “Het is óf om geld te krijgen, óf om meer seksueel beeldmateriaal te krijgen.”
Ps: “Met het vrijwillig delen van naaktbeelden (sexting) is op zichzelf niets mis,” zegt Esparbé Gasca. “Wanneer beelden onder druk, dwang, misleiding of dreiging worden verkregen of gebruikt, gaat het om misbruik. Net zoals seks iets anders is dan verkrachting, is sextortion dus geen gevolg van sexting.”
Hoe ontstaat sextortion?
Sextortion begint vaak veel minder verdacht dan je misschien denkt. Niet altijd met een obvious creepy DM, maar gewoon op plekken waar je toch al online bent. “Wat wij vaak zien in onze onderzoeken, is dat het contact bijvoorbeeld start op TikTok,” vertelt Van der Kolk. Daar vinden “gewoon leuke gesprekken” plaats, maar ondertussen komt zo’n dader “van alles te weten over jou: wie je bent, wie je vrienden zijn, wie je familie is.” Daarna verschuift het gesprek vaak naar Snapchat of Telegram, “omdat ze daar anoniemer zijn. En dat daar dan de afpersing plaatsvindt.”
Ook op gameplatforms gebeurt dit. “Iemand kan heel goed zijn in een game en heeft veel aanzien in zo'n spel. Daar kijken jonge mensen tegen op.” Vervolgens kan het steeds verder gaan: “Als jij nou eens een keertje je shirt uittrekt, of een foto maakt van jouw borst, dan krijg je van mij daar PlayStation-kaarten voor in ruil, " noemt Van der Kolk als voorbeeld.
Esparbé Gasca benadrukt dat nudes sturen op zichzelf helemaal niet verkeerd is. Hier zijn veel verschillende redenen voor:“om je seksualiteit te ontdekken, om te experimenteren, om online te flirten, of om vorm te geven aan je relatie.” De afperser kan zelf beginnen met het sturen van een naaktfoto, “om de drempel een soort van te verlagen, of je een beetje over te halen. " Uiteindelijk gaat dit mis, zodra iemand misbruik van dit vertrouwen maakt.
Wat zijn de red flags die je misschien al kan herkennen?
Sextortion voelt vaak niet meteen shady — je appt met iemand die juist leuk en betrouwbaar lijkt. Volgens Esparbé Gasca maakt dat het zo lastig: “Het gebeurt vaak allemaal online en je weet vaak niet wie je tegenover je hebt.”
Toch zijn er signalen waar je op kan letten. “Wat wel vaker gebeurt, is dat iemand met wie je contact hebt eigenlijk precies zegt wat jij wil horen,” zegt Esparbé Gasca. “En je bijvoorbeeld echt gaat overladen met complimentjes, of soms cadeautjes. Een beetje jou laten denken van: ik ben de enige persoon op de wereld die leuk is of die goed voor jou is.” Ook pusherig gedrag kan een red flag zijn: “Dat je eigenlijk voelt: ik weet helemaal nog niet of ik dit wil sturen. Maar die ander gaat jou een beetje proberen over te halen.”
Volgens Esparbé Gasca zijn daders vaak goed in manipuleren, waardoor het lastig is om dit te doorzien. “Het is heel erg moeilijk om dit voor te zijn, omdat zij zo supergoed zijn in liegen en bedriegen. En het slachtoffer doet natuurlijk helemaal niks verkeerd.”
Wat moet je doen als iemand dreigt jouw nudes te lekken?
Als iemand dreigt je nudes te verspreiden, probeer dan eerst bewijs veilig te stellen. Van der Kolk van de politie adviseert: “Maak een foto met een ander apparaat van het gesprek, schrijf de accounts op waarmee je contact hebt, en deel dat met ons.” Blokkeer of rapporteer diegene dus liever niet meteen, zodat de politie nog onderzoek kan doen naar het account. “Als dat account open is, dan kunnen wij daar sneller op handelen.”
Ook als je nog niet meteen aangifte wil doen, kan je wél een melding maken. “Een melding maken is iets anders dan het doen van aangifte,” legt Van der Kolk uit. “Een melding is vrijblijvend: je laat de politie weten wat er gebeurd is en deelt wat er gaande is. Dan kunnen we kijken of we al ergens bij kunnen helpen.”
Aangifte doen gaat een stap verder. “Met een aangifte doe je een verzoek tot strafvervolging. Je vraagt de politie en het Openbaar Ministerie om een zaak te starten en onderzoek te doen.” Dat hoeft niet meteen: “Aangifte doen kan ook op een later moment.”
Soms bluffen de daders
Tegelijk zeggen de experts dat daders vaak bluffen. Volgens Van der Kolk ziet de politie dat vooral bij financiële sextortion (wanneer iemand dreigt je beelden te verspreiden als je niet betaalt). Daarbij gaat het vaak om daders die “vanuit het buitenland” werken en “ze allerlei accounts benaderen, in de hoop daar financieel beter van te worden.” Als je niet meer reageert en het contact verbreekt, ziet de politie volgens Milou vaak “dat er geen verspreiding plaatsvindt.” Esparbé Gasca voegt hier aan toe: “Op het moment dat je geld overmaakt, geef je de afperser onbedoeld vaak juist een prikkel om door te gaan en meer te eisen. Daarom zeggen wij altijd: doe niet wat de afperser van je vraagt.”
Maar: neem de dreiging wel serieus. “Ik kan natuurlijk nooit garanderen dat dat in bepaalde gevallen wel of niet gebeurt,” zegt Van der Kolk. Vooral bij langdurige zaken, of wanneer een dader uit is op meer seksueel beeldmateriaal, kan het volgens haar wél gebeuren “dat er wel contacten benaderd worden of materiaal gedeeld wordt.” Daarom blijft het advies: verzamel bewijs, maak een melding en zoek hulp.
'Slachtoffers geven vaak aan dat ze victim blaming erger vinden dan de gebeurtenis zelf'
Op mentaal vlak is het vooral belangrijk dat je hier niet alleen mee blijft rondlopen. Esparbé Gasca van Offlimits benadrukt hoe zwaar sextortion kan binnenkomen: “De impact van sextortion is superheftig.” Niet alleen als beelden echt worden gedeeld, maar ook door de dreiging zelf: “Als slachtoffer geloof je wel echt dat die beelden elk moment verspreid kunnen worden.”
Daarom raadt ze aan steun te zoeken, bijvoorbeeld door “er met iemand die je vertrouwt over te praten” of hulp te zoeken bij professionals. “Je kan dus altijd contact opnemen met onze hulplijn,” zegt Kira, “voor advies en voor een luisterend oor.” Voor omstanders geldt: blame nooit degene die de foto stuurde. Slachtoffers geven volgens Esparbé Gasca soms aan “dat ze soms de victim blaming waar ze mee te maken krijgen eigenlijk erger vinden dan de nare gebeurtenis zelf.”
En als je foto's toch zijn verspreid?
Als je beelden wél zijn verspreid, betekent dat niet dat je machteloos bent. De politie of de organisatie Offlimits kan helpen om ze offline te krijgen. Volgens Van der Kolk verwijst de politie slachtoffers vaak naar Offlimits, omdat zij goede contacten hebben met platforms om die foto’s te laten verwijderen.
Maar misschien wel het belangrijkste: geef jezelf niet de schuld. “Je deelt iets in vertrouwen,” zegt Van der Kolk. “Als er misbruik van jou wordt gemaakt, of je wordt afgeperst, daar heb je niet om gevraagd. Daar kan je niks aan doen.”
