Gaslighting is een van dé tekenen van een toxische relatie – en vaak heeft het slachtoffer dan niet eens door dat de gaslighting gaande is. Het is een vorm van psychologische mishandeling waarbij de dader de waarheid vervormt en dat zo weet te brengen dat het slachtoffer het tóch gelooft – en ook nog eens aan zichzelf gaat twijfelen. Dat moeten we niet hebben, dus zetten we een paar voorbeelden van het manipulerende gaslighting voor je op een rij.
Ook heel vervelend: nieuwe datingterm cushioning >
Wat is gaslighting nou eigenlijk?
Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie die mensen gebruiken om jou in de war te maken, om bijvoorbeeld een discussie te winnen. De techniek staat bekend om het omdraaien en ontkennen van verhalen, het wegwuiven van gevoelens en het aanwakkeren van onzekerheid. Gaslighters brengen hun slachtoffers – ook wel gaslightees genoemd – in verwarring om de controle over de relatie te behouden en hun slachtoffer te laten twijfelen aan hun eigen gezonde verstand. Gaslighting kan iedereen overkomen. Vaak gebeurt het in relaties, maar ook in vriendschappen komt het voor.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
De term gaslighting bestaat al sinds 1944 en heeft zijn naam te danken aan de film Gaslight. In deze film probeert een man zijn vrouw te overtuigen dat zij gek wordt. Dit gedrag had nog geen naam en sindsdien heet het gaslighting.
Waarom je date soms ineens niet meer geïnteresseerd is in jou >
Voorbeelden van gaslighting
We know: gaslighting klinkt op deze manier nogal abstract. Daarom zetten we een paar voorbeelden van gaslighting op een rij. Hoor je een van deze – of een vergelijkbare – gaslighting-zinnen uit de mond van je lover komen? Dan moeten de alarmbellen gaan rinkelen!
- “Dat is nooit gebeurd”
Gaslighters zorgen ervoor dat je aan jezelf gaat twijfelen. Vaak doen ze dit door situaties te ontkennen. Hierdoor durven de slachtoffers steeds minder te vertrouwen op hun instinct en worden ze steeds afhankelijker van de realiteit die de gaslighter creëert.
- “Je bent gewoon te gevoelig”
Met deze uitspraak invalideert de gaslighter de gevoelens van het slachtoffer. Je zou je nooit schuldig moeten voelen over je emoties, zeker niet als deze negatief zijn.
- “… anderen vinden dit ook”
Om nog even een laatste natrap te geven bezorgen gaslighters hun slachtoffers extra onzekerheid door de mening van anderen erbij te halen. Op het moment dat jij denkt ‘ben ik dan echt gek?’ is het foute boel.
- “Sorry dat jij dat denkt”
Hoewel deze verklaring lijkt op een verontschuldiging, is dat het niet. Dit is een manier voor een gaslighter om de verantwoordelijkheid af te schuiven en het slachtoffer de schuld te geven.
- “Je weet toch hoe ik kan reageren”
De verantwoordelijkheid wordt hierdoor opnieuw bij het slachtoffer neergelegd, wat totaal onterecht is en typisch gaslighting. Dat iemand zo kán reageren betekent namelijk niet dat 'ie zo móét reageren – dat is nog steeds hartstikke de verantwoordelijkheid van de dader.
Onze zussen bij Cosmopolitan UK spraken verschillende vrouwen over hun ervaringen met gaslighting. We nemen er hier even eentje over, zodat nóg duidelijker wordt hoe gaslighting nou precies in z'n werk gaat:
De 23-jarige Ayesha* uit Londen vertelt dat ze Mustafa* leerde kennen op Tinder – hij was aan het scheiden. "Het was dreamlike," zegt Ayesha erover, ze was straalverliefd en had het idee dat zij en Mustafa transparant tegen elkaar waren. Maar dat bleek niet zo te zijn: hij ging aan de lopende band vreemd en flirtte bijvoorbeeld met andere vrouwen waar Ayesha bij was. As hij merkte dat zij daar ongemakkelijk van werd, zei hij bijvoorbeeld dat ze "gek geworden was," of "niet-logisch, jaloers en onzeker." Uiteindelijk dat Ayesha dat zíj de crazy one in de relatie was, en ging ze in therapie. Pas toen een vriend bewijs van het vreemdgaan had, kon ze Mustafa confronteren en het uitmaken. "I was so gaslit at the time, I didn’t even think I was being gaslit," aldus Ayesha.
Roos van der Rijst is na haar studie Nederlands altijd druk gebleven met tekst; ze is Digital Editor bij Cosmopolitan en schrijft regelmatig voor ELLE en ELLE.nl. Ze is graag bezig met zaken als liefde, feminisme, kunst, cultuur en seks, maar kan wat celeb news op z’n tijd ook waarderen. Als ze niet achter een scherm zit vind je haar waarschijnlijk in de horeca, waar ze of zit te eten en drinken, of, misschien nog wel liever, zelf aan het werk is.
