Wanneer je aan stress denkt, zie je waarschijnlijk die familieruzie voor je die je nachtrust verstoorde, of die paniekerige hartkloppingen door een werkproject dat je totaal overviel. Maar er bestaat nóg een soort stress – eentje die je niet voelt, maar die wél flink schade kan aanrichten: oxidatieve stress. En ja, die kan je gezondheid op de lange termijn serieus beïnvloeden. Gelukkig zijn er manieren om dit tegen te gaan en je lichaam happy en gezond te houden.
Oxidatieve stress – ook wel oxidatieve schade genoemd – ontstaat wanneer er een disbalans is tussen vrije radicalen en antioxidanten in je lichaam. Vrije radicalen zijn instabiele zuurstofmoleculen die schade kunnen aanrichten aan je cellen en weefsels. En dat kan uiteindelijk het risico verhogen op serieuze ziektes zoals kanker, diabetes, hart- en vaatziekten, Alzheimer, artritis en andere ontstekingsziekten, volgens reumatoloog Richard Loeser, MD (University of North Carolina). Yikes.
Koffie of thee? Experts onthullen wat beter is om je dag mee te beginnen >
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Ontmoet de experts: Richard Loeser, reumatoloog en onderzoeker aan de University of North Carolina. Trevor Cates, natuurgeneeskundig arts en oprichter van The Spa Dr. Thara Vayali, natuurgeneeskundig arts en medeoprichter van hey freya. Melinda Ring, directeur van het Osher Center for Integrative Health aan Northwestern University.
Vrije radicalen ontstaan bij natuurlijke processen in je lichaam, zoals het verteren van voedsel, zegt Dr. Vayali. Maar je krijgt ze ook binnen via invloeden van buitenaf – denk aan te veel zon zonder SPF, luchtvervuiling of bewerkte voeding. Als er niet genoeg antioxidanten zijn om deze vrije radicalen te neutraliseren, ontstaat oxidatieve stress.
En nee, vrije radicalen zijn niet per se slecht – je hebt ze zelfs nodig. Maar het draait allemaal om balans. "Pas wanneer vrije radicalen te veel worden, ontstaat het probleem," zegt Dr. Loeser. En dát is wanneer je in het risicogebied komt van chronische aandoeningen.
Waarom oxidatieve stress schadelijk is voor je lichaam
Vrije radicalen missen een elektron en gaan die dus stelen van andere moleculen in je lichaam – en daardoor beschadigen ze gezonde cellen. Gelukkig bestaan er antioxidanten: de bodyguards van je lichaam. Die geven vrijwillig een elektron af om de vrije radicalen te neutraliseren, zegt Dr. Vayali. Maar zodra er te weinig antioxidanten zijn? Dan begint de ellende.
Hoe ontstaat oxidatieve stress eigenlijk?
Veroudering
Helaas zorgt ouder worden vanzelf voor meer vrije radicalen. Dat versnelt het verouderingsproces én verhoogt het risico op ouderdomsziekten.
Voeding
Een dieet dat rijk is aan antioxidanten – denk: kleurrijke groenten, fruit, noten, zaden en kruiden – helpt je lichaam in balans te blijven, zegt Dr. Ring.
Omgevingsfactoren
Schadelijke stoffen in lucht, water, voeding, verzorgings- en schoonmaakproducten kunnen allemaal vrije radicalen veroorzaken, zegt Dr. Cates.
UV-straling
Te veel zon zonder bescherming? Je huid betaalt de prijs. Denk aan zonverbranding, vroegtijdige veroudering, pigmentvlekken en zelfs huidkanker.
Maar hoe weet je of je oxidatieve stress hebt?
Slecht nieuws: er zijn geen duidelijke symptomen, zegt Dr. Loeser. Je kunt vage klachten hebben zoals ontstekingen, chronische pijn of rimpels, maar dat bewijst niets. En zelfs als je een ziekte hebt die samenhangt met oxidatieve stress, is het lastig om daar directe oorzaak-gevolg aan te hangen. Toch kun je het risico beperken.
Zo verminder je oxidatieve stress (zonder je leven volledig om te gooien)
1. Eet meer antioxidanten
Je lichaam maakt zelf antioxidanten aan, maar via je voeding krijg je er nog véél meer binnen. "De beste manier om oxidatieve stress aan te pakken is met voeding," zegt Dr. Loeser. Ga voor kleur op je bord! Denk aan:
- Bosbessen
- Zwarte bonen
- Wilde zalm
- Granaatappelpitjes
- Kurkuma
- Walnoten
- Chiazaad
- Lijnzaad
Cates raadt aan om dagelijks 3-7 porties kleurrijke groenten te eten en 1-2 porties fruit, granen en peulvruchten toe te voegen.
2. Slaap genoeg.
Een goede nachtrust (minimaal 7-9 uur) is cruciaal. Je hersenen hebben een soort 'schoonmaaksysteem' – het glymfatisch systeem – dat alleen tijdens je slaap actief is. Dat systeem ruimt vrije radicalen op, zegt Dr. Vayali. Beauty sleep is dus écht een ding.
3. Vermijd schadelijke invloeden zoveel mogelijk
Minder alcohol, minder bewerkte voeding, minder blootstelling aan chemicaliën én minder zon zonder bescherming. Kleine lifestyle tweaks kunnen al het verschil maken, benadrukt Dr. Cates.
Kortom: oxidatieve stress is niet 100% te voorkomen – het hoort nou eenmaal bij het leven. Maar door bewust met je voeding, slaap en omgeving om te gaan, kun je je lichaam helpen in balans te blijven en gezond te blijven.
