Ken je dat? Stel je iets urenlang uit en kom je er uiteindelijk achter dat het eigenlijk maar twintig minuten werk was. Yup, embarrassing. Waarom trappen we toch steeds in diezelfde mentale val? Onze collega’s van Quest zochten het uit. Zij spraken gedragsdeskundige Inge Merkelbach van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Volgens haar zit er een logische verklaring achter én zijn er manieren om dat moeilijke begin een stuk makkelijker te maken. Handig, zo vlak voor de drukke maand juni.
Als iets te ingewikkeld klinkt, denkt je brein: nope
"Vooral taken die spannend zijn of lastig te overzien voelen, kunnen overweldigend lijken", legt Merkelbach uit. Denk bijvoorbeeld aan het beginnen aan een scriptie, het beantwoorden van een belangrijke mail of het oppakken van een taak waar je al een tijdje tegenaan hikt.
Vooral als je niet precies weet hoe iets gaat verlopen, kan je brein een taak veel groter maken dan die eigenlijk is. "Die onduidelijkheid, en het feit dat je niet weet wat je precies moet doen, kan ervoor zorgen dat een taak onoverkomelijk lijkt."
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Merkelbach vervolgt: "Het brein kiest dan al snel voor de makkelijkste oplossing: niets doen. Dat levert op korte termijn namelijk minder spanning op."
We gaan niet zo goed op verandering..
Verandering – in dit geval iets nieuws en exciting ondernemen – roept vaak weerstand op. Volgens Merkelbach staat ons brein namelijk van nature liever op de automatische piloot. Dat is overzichtelijk en kost minder energie.
"Vooral wanneer taken groot, onduidelijk of emotioneel beladen zijn, neemt die weerstand toe. Ook stress en mentale vermoeidheid spelen daarin een belangrijke rol. Wanneer we niet lekker in ons vel zitten of mentaal overbelast zijn, worden deze effecten sterker", legt Merkelbach uit.
Het is dan ook niet zo gek dat zelfs iets kleins, zoals een afspraak maken of een sportschool binnenlopen, soms veel groter kan voelen dan het in werkelijkheid is.
Onthoud: stap voor stap is the way to go
Volgens de gedragsdeskundige helpt het om taken zo klein en concreet mogelijk te maken. Dus niet focussen op alles wat nog moet gebeuren, maar op één duidelijke eerste stap.
"Spreek met jezelf af wat je precíes gaat doen. En wanneer", tipt Merkelbach. Grote doelen kunnen verlammend werken, terwijl kleine, concrete stappen juist overzicht geven. Zodra die eerste stap gezet is, wordt het vaak makkelijker om verder te gaan.
Ook werken "gedragsdoelen" volgens Merkelbach beter dan "prestatiedoelen". Dus niet focussen op afvallen, maar op meer bewegen. En niet denken: ik moet gezonder leven, maar bijvoorbeeld afspreken dat je elke ochtend ontbijt of elke dag twee stuks fruit eet.
"Positieve doelen helpen daarbij ook", voegt Merkelbach toe. "Dus liever bedenken wat je wél gaat doen, in plaats van alleen wat je niet meer wilt doen."
Samen beginnen maakt het makkelijker
Daarnaast kan het helpen om doelen samen met iemand anders aan te pakken. "Het uitspreken van commitment tegenover anderen werkt motiverend", legt Merkelbach uit. Samen sporten, samen de administratie doen of samen werken aan een nieuwe routine kan de drempel om te beginnen een stuk lager maken.
Ook routine speelt een belangrijke rol. Zodra gedrag een gewoonte wordt, kost het veel minder mentale energie. Daarom werkt het volgens Merkelbach goed om nieuw gedrag op vaste momenten in te plannen. Hoe vaker je iets doet, hoe minder je erover hoeft na te denken en hoe minder weerstand het oproept.
Misschien is dat uiteindelijk ook de geruststellende conclusie: het probleem is meestal niet dat je lui bent, maar dat je brein simpelweg liever voor de makkelijkste weg kiest. Gelukkig is daar wel iets aan te doen – juist door klein te beginnen, duidelijke stappen te zetten en niet alles in één keer te willen veranderen.
Al zo lang als ze zich kan herinneren, begint Sophie haar favoriete zinnen met 'waarom'. Ergens is ze altijd al een speurneus boordevol vragen geweest. De redactie van Quest voelt dan ook als thuiskomen op een plek waar ze alle brandende vragen kan beantwoorden over psyche, voeding, relaties en alles wat de mens beweegt. Schrijven doet ze overal ter wereld, het liefst in een drukke stad met goede koffie aan haar zijde.
