Natuurlijk, ziek zijn is nooit leuk. Maar nét aan het begin van je welverdiende vakantie zit je al helemaal niet te wachten op hoofdpijn, koorts of andere lichamelijke ellende. Toch gebeurt het verrassend vaak: zodra je eindelijk vrij bent, besluit je lichaam ermee te stoppen. Hoe kan dat? En nog belangrijker: hoe voorkom je het?
Waarom word je ziek zodra je vakantie begint?
Uit een peiling van de IU Internationale Hochschule blijkt dat 72 procent van de ondervraagde werkenden bekend is met leisure sickness, oftewel vrijetijdsziekte. Dit betekent dat je je ziek of totaal uitgeput voelt zodra je weekend of vakantie begint.
Veelvoorkomende klachten zijn vermoeidheid, slaapproblemen, prikkelbaarheid, hoofdpijn en verkoudheidsverschijnselen. Bijna één op de vijf ondervraagden heeft hier tijdens vrije dagen of vakanties zelfs vaak of altijd last van. Je bent dus zeker niet de enige die op dag één van de vakantie meteen gevloerd in bed ligt.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Dit gebeurt er met je lichaam wanneer de stress wegvalt
Volgens de Duitse onderzoekers ontstaat vrijetijdsziekte vaak na een langere periode van stress. Als je het druk hebt, draait je sympathische zenuwstelsel overuren en maakt je lichaam extra stresshormonen aan, waaronder adrenaline en cortisol.
Die hormonen helpen je om door te gaan, zelfs als je eigenlijk al over je grens heen bent. Je lichaam parkeert de klachten als het ware even, omdat die deadline blijkbaar eerst af moet. Zodra de werkdruk wegvalt en jij eindelijk kunt ontspannen, komen ze alsnog binnen. Wetenschappers noemen dit de parasympathische rebound.
Moeite om mentaal af te schakelen
Herkenbaar: je laptop is dicht, maar ondertussen denk je nog steeds aan die ene mail of alles wat na je vakantie op je wacht. Veel deelnemers aan het onderzoek hadden regelmatig te maken met een hoge werkdruk. Ook weinig steun van collega’s of leidinggevenden, onduidelijke taken en een slechte werk-privébalans zorgden voor stress. Ruim 80 procent maakte bovendien regelmatig overuren.
Bijna iedereen vindt ontspanning belangrijk, maar 40 procent gaf aan thuis onvoldoende ruimte te hebben om echt van werk bij te komen. Nog eens 38 procent had moeite om na werktijd mentaal af te schakelen. Alleen een vrije avond in je agenda is dus niet automatisch hetzelfde als opladen.
Telt een avond bankhangen ook als herstellen?
Dat ligt eraan. Bijna de helft van de ondervraagden wisselde rust af met hobby’s en sociale activiteiten. Deze groep leek minder vaak last te hebben van vrijetijdsziekte.
Mensen die hun vrije tijd vooral passief doorbrachten, bijvoorbeeld met televisiekijken zonder zich daarna echt uitgerust te voelen, hadden vaker last van vermoeidheid en hoofdpijn. Je hoeft echt niet iedere vrije avond vol te plannen, maar alleen uren op de bank liggen helpt dus niet altijd. Een combinatie van rust, beweging en dingen doen waar je energie van krijgt, lijkt beter te werken.
Zo voorkom je een ziek begin van je vakantie
Je kunt vrijetijdsziekte niet altijd voorkomen, maar je kunt de kans wel kleiner maken:
- Bouw je werkdruk vóór je vakantie rustig af.
- Probeer buiten werktijd niet steeds je werkmail te checken.
- Wacht niet tot je vakantie met rust nemen, maar plan het hele jaar herstelmomenten in.
- Wissel bankhangen af met beweging, hobby’s en sociale plannen waar je energie van krijgt.
- Negeer signalen van langdurige stress niet.
Pas op de eerste vakantiedag van honderd naar nul gaan, werkt voor je lichaam dus niet altijd. Geef jezelf al vóór vertrek wat ruimte om af te schakelen. Dan is de kans hopelijk kleiner dat je eerste vakantiedagen bestaan uit paracetamol, tissues en balen vanaf je hotelbed.
Al zo lang als ze zich kan herinneren, begint Sophie haar favoriete zinnen met 'waarom'. Ergens is ze altijd al een speurneus boordevol vragen geweest. De redactie van Quest voelt dan ook als thuiskomen op een plek waar ze alle brandende vragen kan beantwoorden over psyche, voeding, relaties en alles wat de mens beweegt. Schrijven doet ze overal ter wereld, het liefst in een drukke stad met goede koffie aan haar zijde.
