Vergeet even de hokjes 'homo of hetero', 'man of vrouw'. Want daartussen – en ver daarbuiten – ligt een kleurrijk spectrum aan identiteiten. (Allemaal 100% echt en valid, no matter wat bepaalde politici of talkshows daar ook van vinden.) Toch worden genderidentiteit en seksuele oriëntatie vaak op één hoop gegooid. Maar da's dus niet hetzelfde, legt Shane Diamond uit, communicatiedirecteur bij GLAAD.
Genderidentiteit vs. seksuele oriëntatie
Gender gaat over wie je vanbinnen voelt dat je bent – dat hoeft niet te matchen met het geslacht dat je bij je geboorte kreeg. Seksuele oriëntatie draait juist om wie jou romantisch of seksueel aantrekt. En spoiler: je hoeft jezelf echt niet vast te pinnen op maar één label of identiteit, benadrukt queer therapeut Shae Harmon. Sommigen kiezen ervoor om zichzelf helemaal níét te labelen, vult genderpsycholoog Natalia Zhikhareva aan.
Doordat we steeds meer leren over hoe mensen zichzelf kunnen (en willen) identificeren, groeit ook de taal eromheen. En die kennis is belangrijker dan ooit. Niet alleen voor jezelf, maar ook om je uit te spreken tegen discriminatie. Daarom: deze mini 101 over gender en seksualiteit. Niet compleet, maar wel een goeie basis.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Let op: identiteit is superpersoonlijk en complex, en kan er voor iedereen anders uitzien. De definities hieronder zijn dus een vertrekpunt, geen harde regels. Ze zijn bedoeld om een basisintroductie te geven van deze labels en enkele manieren waarop ze kunnen worden gebruikt.
Seksuele oriëntatie
Gay
Aangetrokken tot mensen van hetzelfde gender. Oorspronkelijk vooral gebruikt door mannen, maar inmiddels een inclusief label binnen de hele LGBTQIA+ community.
Lesbisch
Traditioneel voor vrouwen die op vrouwen vallen, maar steeds meer mensen die zich (gedeeltelijk) als vrouw identificeren, gebruiken dit label – ook non-binaire personen, legt Harmon uit.
Biseksueel
Dit refereerde ooit naar aantrekkingskracht tot zowel mannen als vrouwen, maar kan nu iedereen omvatten die zich aangetrokken voelt tot meer dan één sekse.
Panseksueel
Valt op mensen van álle genders – en gender speelt hierbij vaak geen rol. Veel panseksuele mensen zeggen: "Ik val op mensen, niet op geslacht."
Queer
Historisch gezien was "queer" een anti-homo scheldwoord, maar sindsdien is het opgeëist als een overkoepelende term die alle LGBTQIA+ identiteiten en ervaringen kan omvatten.
Omniseksueel
Aantrekkingskracht ervaren tot alle genders, maar – een cruciaal verschil met panseksualiteit – geslacht kan nog steeds een rol spelen in de aantrekkingskracht. Dit kan een voorkeur voor bepaalde geslachtskenmerken inhouden, zoals androgynie, vrouwelijkheid of mannelijkheid, zegt Harmon.
Aseksueel
Ervaar je weinig tot geen seksuele aantrekking? Of alleen onder bepaalde omstandigheden (zoals bij een emotionele band)? Dan zou het ace-spectrum bij je kunnen passen. Een voorbeeld: demiseksualiteit.
Uit de kast komen als LHBTQ+'er: dit is wat je moet weten over een coming-out >
Genderidentiteit
Transgender
Je voelt je een ander gender dan het geslacht dat je bij geboorte kreeg toegewezen. Trans mensen kunnen (maar hoeven niet) in transitie te gaan. Tegenhanger: cisgender (als je genderidentiteit wél matcht met je geboortegeslacht).
Non-binair
Een overkoepelende term voor mensen die zich buiten het mannelijke-vrouwelijke patroon identificeren. Het omvat specifieke identiteiten zoals genderqueer, dat zijn wortels heeft in queer activisme, en gender non-conformisme, wat betekent dat men zich niet inlaat met stereotype rollen, gedragingen en uitingen van het toegewezen geslacht.
Bigender
Iemand die zich identificeert als twee genders. Bigender mensen kunnen het gevoel hebben dat ze wisselen tussen genders of ze kunnen zich tegelijkertijd identificeren als beide genders, legt queer seksuele voorlichtster Tara Jones uit.
Pangender
Je voelt je verbonden met (bijna) álle genders. Die kun je tegelijk ervaren of ertussen switchen, aldus Jones.
Genderfluïde
Je genderidentiteit verandert – door de tijd heen of afhankelijk van de situatie. Anders dan bijvoorbeeld pangender zijn fluïde mensen dus continu in beweging.
Polygender
Als je je identificeert met meerdere, maar niet noodzakelijk met veel of alle genders, kun je jezelf eerder als poly- dan als pangender beschouwen. Een polygender persoon kan zich ook identificeren als genderfluïde.
Agender
Zonder gender. De term wordt gebruikt door mensen voor wie traditionele genderconcepten gewoon… niet kloppen. Of die zich compleet buiten het idee van gender voelen staan.
