TW: in dit artikel wordt gesproken over seksueel geweld.
Soms steek ik m'n kop diep in het zand en ontwijk ik het nieuws over Gisèle Pelicot, omdat het verhaal zo naar is – maar op hetzelfde moment wil ik meer weten over deze heldin, die tegen alle weerstand en gebruiken in een statement maakt tegen schaamte als (verkrachtings)slachtoffer. Want wát een kracht moet er in je zitten om dat ten overstaan van de wereld te doen.
Wie is Gisèle Pelicot?
Mocht je het even niet meer helder hebben: Gisèle Pelicot is de Franse vrouw die tien jaar lang door haar man, Dominique Pelicot, werd gedrogeerd. Als zij eenmaal in slaap – bijna in coma, schijnt, aan de hand van de hoeveelheid middelen die hij haar onopgemerkt gaf – was, liet hij onbekende mannen het huis in om haar te verkrachten. Dominique staat nu, samen met vijftig van de mannen die Gisèle misbruikten terwijl ze bewusteloos was, terecht.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Ik zou hier een serie artikelen over kunnen maken, zo veel is er te zeggen over deze zaak en alles waar het aan raakt – want alleen al: de echtgenoot is natuurlijk een afschuwelijke man, maar wie zijn de andere daders? Waarom vinden zoveel mensen het normaal, of anders in ieder geval acceptabel, om een bewusteloze vrouw te verkrachten? – maar hier wil ik het even hebben over Gisèle. Want wat een kracht, en wat een inspiratie (en wat ongelooflijk weerzinwekkend dat het nodig is dat zij zich uitspreekt).
Opgeheven hoofd
Inmiddels is de rechtszaak tegen Dominique en de vijftig mannen dus bezig, en Gisèle besluit geen gebruik te maken van haar recht op anonimiteit; ze wilde juist wél met naam en toenaam in de krant, wél in de openbare rechtbank verschijnen, wél praten over de hele klotezooi. "Ik ben een volledig verwoeste vrouw," zei ze tijdens haar verklaring in de rechtbank. "Ik weet niet hoe ik mezelf weer moet opbouwen, hoe ik dit allemaal te boven moet komen."
Nogal logisch, gezien het bizarre onrecht dat Gisèle is aangegaan. En toch loopt ze met opgeheven hoofd de rechtbank in, ziet het aan als daar een van de twintigduizend (wtf) foto's of video's die haar echtgenoot Dominique tijdens het misbruik maakte wordt getoond, zit ze er tegenover de man met wie ze vijftig jaar getrouwd was – maar die haar dit alles aandeed.
De schaamte is voor de dader
Ze pakt dit op deze manier, en niet achter gesloten deuren, aan omdat ze een signaal wil geven aan andere slachtoffers; in de hoop dat alle aandacht voor haar zaak "de samenleving verandert". De grootste boodschap die ze daarbij uitdraagt: dat de schaamte niet bij het slachtoffer ligt. "Ik wil niet meer dat ze zich schamen. Schaamte is niet aan ons om te voelen, het is aan hen," getuigde ze. En dat is de boodschap die we met z'n allen wel eens in onze oren mogen knopen: als iemand je zoiets (ook in veel mindere mate – dan is het nog steeds vreselijk) aandoet is dat niet jóúw schuld, hoef jíj je daar niet voor te schamen, maar moet de dader zich schamen dat 'ie het überhaupt in z'n botte kop haalde om misbruik van je te maken.
"Ik wil vooral tonen dat ik vastberaden ben om deze maatschappij te veranderen,” zei Gisèle ook, en we mogen met toch hopen dat dat inderdaad lukt. Zoals een vrouw die Gisèle kwam steunen bij de rechtbank zei: "Zodat de schaamte van kamp wisselt." Zodat de schaamte in het slachtofferskamp minder wordt, er daardoor meer over (seksueel) misbruik gepraat wordt, en dat dat er uiteindelijk voor zorgt dat het veel minder gebeurt.
