Van Britney en Justin in matching denim tot Paris Hilton met haar chihuahua op de rode loper: de jaren 2000 lijken vandaag vooral een vrolijke nostalgische droom. Maar achter de glitter en de strass zat een cultuur die vrouwen genadeloos behandelde. Wie beter kijkt, ziet hoe dat tijdperk de basis legde voor veel online misogynie van nu.
Misogynische film
Onlangs keek ik een film opnieuw die ik twintig jaar niet had gezien: Date Movie uit 2006. Deze parodie op populaire romcoms uit de jaren 2000 heeft Alyson Hannigan (Buffy the Vampire Slayer, American Pie) in de hoofdrol als Julia Jones, een eenzame vrouw die in haar dagboek schrijft dat ze graag liefde wil vinden. Al snel maakt de film duidelijk waarom Julia single zou zijn: omdat ze dik is. In haar dagboek noteert ze haar gewicht als “176 kilo” en haar alcoholconsumptie als “Tara Reid-niveau”.
In een vroege scène danst ze vrolijk over straat op Milkshake van Kelis – een moment dat de film presenteert als afstotelijk, puur vanwege haar lichaamsomvang. Wanneer ze speels haar borsten laat zien aan een bouwvakker, pakt hij een spijkerpistool en schiet zichzelf door het hoofd. Terwijl ze verder danst, rennen mannen gillend van afschuw weg. De scène (en eigenlijk de hele film) is tegelijk misogyn, fatfobisch en ronduit wreed.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
De nostalgie naar Y2K
Op dit moment zitten we midden in een nostalgiegolf naar de jaren 2000: het decennium van velours trainingspakken, oranje zelfbruiners, roze klaptelefoons en beroemdheden met chihuahua’s op de rode loper. Op TikTok recreëren contentmakers Y2K-looks met ultralage jeans en vlinderhaarclips. Op Reddit en Instagram posten nostalgieaccounts foto’s van Britney Spears en Justin Timberlake in matchende denim, of van Paris Hilton en Nicole Richie in de realityshow The Simple Life.
Ik heb dit tijdperk de eerste keer meegemaakt en begrijp waarom het visueel zo aantrekkelijk is. De bubblegumkleuren, de met steentjes versierde handtassen en de dierenprints voelen vrolijk en speels. Maar in nostalgische terugblikken op de jaren 2000 verdwijnt vaak ook de schaduwzijde van dat decennium uit beeld.
De donkere kant van de jaren 2000 die vaak wordt vergeten
De aughts – of noughties – waren een periode die uitzonderlijk giftig was voor vrouwen. Sterren werden zonder toestemming ontmaskerd en vernederd, beroemdheden werden afgebroken en veranderd in chaotische publieke spektakels. Dat was op zichzelf al somber genoeg. Maar de gevolgen zijn vandaag nog steeds voelbaar, in alles van deepfakeporno tot giftige schoonheidsidealen en de opkomst van de manosphere.
Toen ik besloot de jaren 2000 opnieuw te onderzoeken voor mijn boek Girl on Girl: How Pop Culture Turned Women Against Themselves, deed ik dat omdat het duidelijk leek dat veel van de hedendaagse problemen waar vrouwen mee te maken hebben hun wortels hebben in het vroege internettijdperk.
De opkomst van celebrityblogs en een meedogenloos internet
In de jaren 2000 veranderde het internet van een nieuwe, spannende manier om met mensen te communiceren in een onzichtbare kracht die een groot deel van ons leven begon te sturen. Platforms als Facebook, YouTube en Google Images werden gelanceerd — alle drie mede voortgekomen uit de wens van mannelijke webontwikkelaars om online foto’s van aantrekkelijke vrouwen te bekijken.
Ook pornografie werd massaal populairder: het was makkelijker toegankelijk dan ooit en het aanbod aan video’s werd steeds groter en extremer. Tegelijkertijd namen celebrityblogs en roddelsites een enorme vlucht. Met eindeloze ruimte om te vullen, werd beroemdhedennieuws een constante stroom die ieders aandacht opeiste.
De technologie ontwikkelde zich zo snel dat niemand tijd had om grenzen of omgangsnormen vast te leggen. Daardoor was de toon van het internet in de jaren 2000 vaak schokkend wreed tegenover beroemde vrouwen.
Ze werden opgejaagd door fotografen die op de grond gingen liggen om upskirt-foto’s van hun geslachtsdelen te maken — feitelijk pornografie zonder toestemming. Celebritybloggers maakten het nog erger door hun gezichten te bewerken met tekeningen van penissen en hen “goor” en “walgelijk” te noemen.
Waarom fatfobie overal was in de popcultuur van toen
Omdat beelden zo centraal stonden, was fatfobie alomtegenwoordig. Een populair dieetboek uit die tijd, Skinny Bitch, schold lezers uit voor “dikke, walgelijke varkens” als ze te veel aten of niet genoeg sportten. Reality-tv stelde vrouwen voor als oppervlakkige idioten die complotten smeedden en elkaar letterlijk de ogen uitkrabden om de aandacht van een man.
Gelukkig zijn we van veel van dit soort behandeling van vrouwen inmiddels afgestapt. Maar het idee dat vrouwen vooral bestaan als seksobjecten – en dat hun lichamen en gezichten vrij spel zijn voor publieke beoordeling – leeft nog altijd voort in onze online cultuur.
Erken de harde realiteit
Er was veel aan de jaren 2000 dat spannend en opwindend was, en ik begrijp de neiging om er met nostalgie op terug te kijken. Maar alleen door ook de harde realiteit te erkennen – de brutaliteit waarmee vrouwen werden behandeld – kunnen we misogynie in 2026 echt begrijpen en aanpakken. En ons beter voorbereiden om ertegen te vechten.
