Wanneer politieke en feministische contentcreator Julia van Gelder – online bekend als je politieke bestie – een video plaatst over maatschappelijke onderwerpen, weet ze dat er reacties komen. Veel steun van haar (door vrouwen gedomineerde) doelgroep, maar ook tal van negatieve reacties. Wat zeg ik? Soms zelfs regelrechte haat.
'Je politieke bestie' Julia van Gelder over (haat)reacties
Julia maakt video's waarin ze politieke en maatschappelijke onderwerpen toegankelijk maakt voor een jong publiek. Met to the point en laagdrempelige uitleg probeert ze jongvolwassenen beter te vertegenwoordigen in het medialandschap.
Ze ontvangt hier veel lof voor. Maar als jonge vrouw die zich hard maakt voor controversiële topics, zoals 'zichtbare mishandeling door bekende artiesten in de muziekindustrie', krijgt ze óók veel te verduren. 'Het is niet zo diep' of 'Stel je niet zo aan' zijn veelgehoorde reacties. En die zijn niet nieuw. Maar wat vooral steekt? Het verschil tussen haar commentsectie en die van mannelijke creators die zich over dezelfde onderwerpen uitspreken.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Wat houdt de dubbele standaard in?
Er is sprake van een dubbele standaard – oftewel hetzelfde gedrag wordt anders beoordeeld afhankelijk van wie het vertoont. Veel vrouwen die zich (online) durven uit te spreken ervaren hetzelfde: zij worden strenger beoordeeld voor gedrag dat bij mannen als 'normaal' of zelfs positief wordt gezien.
Onderzoek van Yale University laat zien dat mannen die boosheid tonen vaak als krachtig en competent worden gezien, terwijl vrouwen die dezelfde emotie tonen juist als minder competent en minder geschikt worden beoordeeld.
Julia verdiept zich dagelijks in politieke onderwerpen en ziet dit patroon constant terug. "Sigrid Kaag werd zo vaak een 'heks' genoemd terwijl ze gewoon haar werk deed," aldus Julia. "Hetzelfde geldt voor Femke Halsema; terwijl zij simpelweg een stabiele burgemeester is. Dat is bij mannen veel minder aan de orde."
De tekst gaat verder onder de TikTok.
Het verschil in sociale motieven
Volgens emotie- en mediapsycholoog Monique Timmers, die aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde op sekseverschillen in emotie-uitingen, zit dat verschil niet zozeer in hoe boos mannen en vrouwen zich voelen. "Uit mijn onderzoek blijkt dat mannen en vrouwen boosheid ongeveer even intens ervaren, maar dat zij die emotie anders uiten," legt ze uit.
Volgens Timmers heeft dat te maken met verschillende sociale motieven: "Vrouwen houden in sociale interacties vaker rekening met relaties, terwijl mannen eerder gericht zijn op het herstellen van macht of status."
Backlash-effect
In de sociale psychologie wordt er ook gesproken van een 'backlash-effect': vrouwen die assertief of 'dominant' gedrag vertonen worden vaak minder sympathiek gevonden dan mannen die precies hetzelfde gedrag laten zien.
Wat Julia vooral merkt? Dat mannen haar minder of zelfs helemaal niet serieus nemen: "Het gaat vaak gelijk over mijn uiterlijk, of ze gaan ervan uit dat ik 'jong ben' en 'dus niks weet en geen mening mag hebben'." Boring.
Feminine en masculine energy
Los van dit aanzienlijke verschil ervaart Julia dat online reacties de laatste jaren steeds harder worden – en overigens niet alleen richting vrouwen. "Mijn gevoel zegt dat het steeds normaler lijkt te worden om extreme dingen te zeggen. Alsof mensen vinden dat ze alles er alles maar uit kunnen gooien," vertelt Julia. Volgens haar speelt ook de bredere online cultuur daarin een rol.
Hoe Julia dit deels verklaart? De hernieuwde populariteit van traditionele genderrollen online. Denk aan de tradwife-beweging of discussies over feminine energy en masculine energy. Volgens haar versterken die ideeën het beeld dat vrouwen vooral zacht en meegaand zouden moeten zijn.
Vrouwen worden eerder bestempeld als manipulatief
Volgens Timmers worden mensen ook anders beoordeeld wanneer ze zich niet aan deze gendernormen houden. "Als mannen kwetsbaarheid tonen, bijvoorbeeld door angst of verdriet te uiten, wordt dat vaak gezien als een teken van ontwikkeling," zegt ze. "Maar wanneer vrouwen zich op een traditioneel 'mannelijk' domein bewegen — zoals boosheid direct uiten — wordt dat sneller als hard of manipulatief gezien."
"Als een vrouw zich fel uitspreekt, wordt dat al snel bestempeld als 'niet feminien'," zegt ook Julia hierover. Zo ontstaat een disconnect over wat dit zou moeten inhouden. "Je hebt het traditionele beeld van hoe een vrouw hoort te zijn, en vrouwen die carrière willen maken of zich uitspreken passen daar plots niet meer in. Vervolgens krijg je een label opgeplakt: je zit in je masculine energy. En dat zou verkeerd zijn."
Haat negeren, maar niet ontkennen
De negatieve reacties hebben Julia van tijd tot tijd aan het denken gezet over hoe ze haar platform gebruikt. In de tijd dat ze naast haar online werk ook een corporate baan had, besloot ze zich tijdelijk minder fel uit te spreken. "Niet omdat mijn mening niet bestond, maar omdat haatcomments écht je dag kunnen beïnvloeden," legt ze uit.
Ook twijfelde ze om mensen te blokkeren. Maar ze wilde niet dat mensen haar ervan konden beschuldigen dat ze kritiek censureerde. "In het begin blokkeerde ik daarom niemand. Maar op een gegeven moment dacht ik: waarom zou ik continu zulke nare reacties accepteren?," zo stelt Julia. Toch probeert ze op dit moment haar commentsectie zo open mogelijk te houden. Pas wanneer reacties echt over de grens gaan, grijpt ze in.
Verandering komt niet alleen met alsjeblieft
Ondanks alles blijft Julia doen waar ze achter staat. En weet ze zich niet te laten intimideren door haatcomments. Niet alleen omdat ze het belangrijk vindt, maar ook vanwege de steun van haar volgers.
"Het is heel fijn om feedback te krijgen als: 'Door jou weet ik beter hoe ik me staande kan houden in een discussie'. Of als mijn volgers zaken beter begrijpen door mijn video's," aldus Julia. Volgens haar laat de geschiedenis van feminisme bovendien zien dat verandering zelden ontstaat uit voorzichtigheid alleen.
"Je hebt een aantal felle stemmen nodig in een maatschappij. Daarmee wil ik niet zeggen dat ík diegene ben, maar als ik daarmee de beweging vooruit kan helpen, doe ik dat graag," concludeert Julia. Period.
