Lezen is officieel in crisis. Steeds minder jongeren pakken uit zichzelf een boek en vooral Gen Z lijkt het lezen massaal te laten liggen. Dat blijkt niet alleen uit Amerikaanse onderzoeken, maar ook uit cijfers dichter bij huis. Toch komt de hoop op een lees-revival uit een verrassende hoek. Niet uit het onderwijs, niet uit boekclubs, maar van Twitch. Want waar jongeren wél massaal kijken, wordt ineens hardop gelezen. En dat zou zomaar eens meer impact kunnen hebben dan alle ‘lees meer’-campagnes bij elkaar.
De leescijfers zijn zorgwekkend
De cijfers zijn behoorlijk somber. Uit de meest recente Survey of Public Participation in the Arts blijkt dat minder dan de helft van de Amerikanen in het afgelopen jaar een boek heeft gelezen — en dan bedoelen we: één boek. En het wordt nog zorgwekkender als je inzoomt op Gen Z. Vorig jaar rapporteerden de Walton Family Foundation en het Gallup 2025 Voices of Gen Z-onderzoek dat 35 procent van Gen Z-leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs zegt lezen niet leuk te vinden, en minder dan de helft aangeeft zelden of nooit voor de lol te lezen.
In Nederland lijkt het íets minder shocking, maar ook hier wordt minder gelezen door de jongere generatie. Wij lezen gemiddeld zeven gedrukte en drie digitale boeken per jaar, aldus experts. Maar: dit zijn voornamelijk 60-plussers. Het is namelijk een groot feit dat jongeren overall steeds minder lezen; gemiddeld besteden tieners nog maar zo'n kwartier per dag aan lezen (hier hoort digital reading ook bij) in hun vrije tijd. Überhaupt daalt het aantal boeken dat jonge mensen lezen sterk — zo blijkt uit onderzoek.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Niet boekenclubs, maar Twitch-streamers
Je kunt verschillende boosdoeners aanwijzen voor de dalende leeslust: de negatieve invloed van sociale media op onze aandachtsspanne… of misschien de manier waarop AI-tools studenten korte samenvattingen van iconische boeken voorschotelen. Maar de helden die deze crisis kunnen verlichten, komen misschien uit een onverwachte hoek: Twitch-streamers.
Vorige week keerde Kai Cenat, Twitch’ verloren zoon, terug na een pauze van maanden. En zijn comebackcontent zag er totaal anders uit dan wat hem ooit de grootste streamer ter wereld maakte. Want tegenwoordig zegt Kai de tijd van 30-dagen-streammarathons en het doen alsof hij samen met MrBeast een kamer in brand steekt (ja, dat is echt gebeurd) achter zich te hebben gelaten. In plaats daarvan gebruikt de nummer één streamer ter wereld zijn platform nu om te lezen.
Woordenschat verbeteren
In veel gedeelde clips zie je Kai zich verdiepen in zelfhulpboeken, die hij hardop voorleest met een timer van twintig minuten. Hij spreekt niet alles perfect uit en pauzeert om woorden op te zoeken die hij niet begrijpt — en juist die onvolkomen momenten laat hij ook zien. “Eerlijk gezegd wilde ik mezelf beter kunnen verwoorden,” zei de 24-jarige over zijn leesreis. “Ik merkte dat als ik in discussies zat en mijn punt wilde maken, mensen me totaal niet serieus namen. Dan bouwde de spanning zich op, begon ik te stotteren en wist ik niet meer wat er gebeurde.”
Zijn kwetsbare, eerlijke aanpak levert hem online veel lof op. Zelfs artiest Doechii gaf hem een leestip: “Probeer eens Toni Morrison,” raadde ze aan. “Dat heeft mijn woordenschat en mijn beschrijvende vermogen enorm vergroot en mijn hart een beetje zachter gemaakt. Ze gebruikt woorden die je nog nooit hebt gehoord, op manieren die je je niet kunt voorstellen.”
Zoals je kunt verwachten: als de populairste streamer ter wereld iets doet, volgen anderen snel. Er duiken clips op van Rakai, een vaste samenwerkingspartner van Kai, die ook live leest. Een andere, al langer actieve bookstreamer, @Safiverse, vierde de aandacht die Kai’s nieuwe content het genre geeft: “Ik las de laatste tijd bedtijdverhalen voor mijn kijkers en voelde me daar best alleen in, omdat ik niemand anders dat zag doen,” schreef ze. “Dat lezen op stream nu viraal gaat door [Kai Cenat] is echt zó cool.” Kan het succes van bookstreaming andere socialmediagebruikers aanmoedigen om hetzelfde te doen — of om offline meer te lezen? Tijd om dat uit te pluizen.
Cosmo's Bookshelf: Marwa Omari heeft 900 (!) boeken in de kast en schrijft nu haar eigen boek >
Kan bookstreaming mensen aanzetten tot lezen?
Veel leden van Kai’s voornamelijk Gen Z/Gen Alpha-publiek geven aan dat zijn content hen heeft geïnspireerd om zelf weer een boek op te pakken. (“[I] gotta be books-maxxing like Kai cenat,” schreef een Reddit-gebruiker.) Dat heeft deels te maken met het psychologische concept body doubling, dat vaak wordt genoemd als productiviteitsstrategie voor mensen met ADHD. Het idee: je werkt (of leest) beter als iemand anders naast je hetzelfde doet.
Dr. Hezekiah Herrera, specialist in basis- en voortgezet onderwijs en docent speciaal onderwijs, vertelt Cosmopolitan dat dit verklaart waarom bookstreaming kan zorgen voor meer regelmatige en betrokken lezers. “Lezen kan voor veel jongeren een eenzame bezigheid zijn, maar wanneer leerlingen samen studeren in een bibliotheek ontstaat er een sociaal gevoel van ‘samen’,” legt hij uit. “Digitale bookstreams bieden datzelfde sociale element en maken het makkelijker om te beginnen met lezen.”
Ook het zien van iemands worsteling tijdens het lezen kan impact hebben. “Naast het visuele aspect van [Kai] die live leest, zie je dat hij pauzeert en struikelt,” zegt dr. Herrera. “Dat nodigt zijn publiek uit om zichzelf ook die ruimte te gunnen. Zo beseffen ze dat je niet perfect hoeft te lezen; het enige wat telt, is dat je meedoet en verschijnt.”
Zijn er auteursrechten in het spel?
Technisch gezien: ja — hoe hoopgevend de trend ook is. Veel boeken zijn auteursrechtelijk beschermd, wat betekent dat ze hardop online voorlezen als inbreuk kan worden gezien (net zoals het remixen van muziek op TikTok of het maken van fan edits). De zorgen dat goedbedoelende bookstreamers in de problemen kunnen komen met het auteursrecht zijn dus terecht: rechthebbenden kunnen in theorie creators aanklagen. Tegelijkertijd zijn er genoeg klassiekers in het publieke domein die volledig vrij zijn om te streamen.
Reading girly Dua Lipa deelt haar favoriete boeken van 2025 en ik wil ze allemaal lezen >
Welke boeken mag je wél bookstreamen?
Deze werken zijn auteursrechtvrij en mogen dus openbaar worden voorgelezen. Handig als je zelf het bookstreaming-universum in wilt duiken — of als je toevallig Kai Cenat bent en je volgende leesproject zoekt:
Wuthering Heights — Emily Brontë
Frankenstein — Mary Wollstonecraft Shelley
The Weary Blues — Langston Hughes
Romeo and Juliet — William Shakespeare
Pride and Prejudice — Jane Austen
Narrative of the Life of Frederick Douglass — Frederick Douglass
Moby-Dick — Herman Melville
The Adventures of Tom Sawyer — Mark Twain
Little Women — Louisa May Alcott
De opkomst van bookstreaming stemt hoopvol, zeker na de eindeloze koppen over jongeren die moeite hebben om überhaupt een boek uit te lezen. En misschien is het geen toeval dat juist de boeken die het makkelijkst te streamen zijn, de klassiekers zijn die generaties schrijvers hebben gevormd — lang voordat AI bestond om het denkwerk over te nemen.
Of deze trend daadwerkelijk meetbare invloed zal hebben op leesgedrag, moeten we nog afwachten. Maar zelfs als dat niet zo is, is het een verfrissende en wholesome afwisseling van de videogamestreams en prankoorlogen die de streamingwereld tot nu toe domineerden. Hulde aan de bookstreamers. Long may they reign.
