Wat zou je doen als je erachter kwam dat een goede vriend, die je al jarenlang kent, (minderjarige) vrouwen op allerlei manieren chanteert met seksueel getint materiaal? Dat zijn slachtoffers daarbij te maken kregen met financiële afpersing, fysieke dwang en zelfs verkrachting? Het overkwam podcastmaker Lars van Eijden. Hij besloot de grootste sextortion-zaak van Nederland vast te leggen in een podcast, die vandaag op Spotify verschijnt. Lars doorbreekt met dit verhaal een taboe: een mannelijk én persoonlijk perspectief, dat zelden voorkomt bij dit uiterst gevoelige onderwerp. Ik sprak hem over het maakproces.
In dit artikel spreken we over de ervaringen en het perspectief van Lars. De zaak tegen Mark S. loopt op dit moment nog; hij wordt verdacht, maar is nog niet veroordeeld.
De vriendschap tussen Lars en Mark
Lars kende Mark al sinds 2011. Ze waren toen ongeveer 15 en 16 jaar en ontmoetten elkaar op de middelbare school, waar Mark een klas hoger zat dan Lars. Beiden waren fanatiek voetbalfan — van dezelfde club — en gingen samen naar ontelbaar veel wedstrijden. Soms reisden ze met de trein het hele land door, soms zelfs binnen Europa, om hun passie voor voetbal te delen. Meestal waren ze met een groep, maar af en toe gingen Lars en Mark ook samen, één op één, naar wedstrijden. "We zagen elkaar genoeg om goede vrienden te zijn," al geeft hij toe dat er achteraf gezien te weinig diepgaande gesprekken waren om écht goede vrienden te zijn.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Spraken de twee pubers ook over meisjes? Ja, uiteraard. Voor Lars waren er destijds geen signalen die aanleiding gaven tot argwaan. "Ik zag Mark als iemand die de aap op de rots wil zijn, maar niet de aap op de rots was," legt Lars uit. "Hij had ook vriendinnetjes en een rijk sociaal leven, dus ik merkte niks geks," vertelt hij. Iedereen heeft wel iets wat hem soms apart maakt, maar niets wees erop dat Mark een compleet dubbelleven leidde — laat staan een die zo verschrikkelijk is.
Online meisjes lastigvallen
In 2018 hoort Lars voor het eerst dat goede vrienden van Mark niet langer met hem willen afspreken. Er gaan geluiden dat een ex-vriendin moeite had om van hem los te komen en dat hij meisjes online zou lastigvallen. "Ik hoorde dit uiteraard en dacht óke, moet ik hierop acteren? Alleen had ik op dat moment geen nare ervaringen met Mark gehad," legt Lars uit.
"De afstand tussen Mark en mij werd al wat groter: op de tribune zaten we niet meer naast elkaar. Ik zat namelijk bij de perstribune om mijn voetbaljournalistieke ambities te volgen," vertelt hij. En zo glijdt het eerste signaal langs Lars heen.
Aangifte tegen Mark
Dan gebeurt het. Lars hoort dat er aangifte is gedaan tegen Mark, door een (jonge) vrouw. Wat er precies speelt, is op dat moment nog onduidelijk. "De eerste twee of drie maanden dat hij vast zat, wisten wij eigenlijk helemaal niet waarvoor," legt hij uit. "Ik heb nog overwogen om samen met een andere jongen eventueel langs te gaan," vertelt Lars. In de tussentijd stuurt Mark hem brieven vanuit de gevangenis, waarin hij alles ontkent en schrijft dat hij verwacht snel weer vrij te komen. Maar wanneer Lars een artikel in het Dagblad van het Noorden leest, met vrij expliciete details, valt alles op zijn plek. Hij weet: deze sextortion-zaak gaat over Mark.
De term ‘sextortion’ is een samenvoeging van de woorden ‘sex’ en ‘extortion’ (Engels voor afpersing). Er is sprake van sextortion wanneer iemand je afperst met gebruik van naaktfoto’s, filmpjes of webcammateriaal. Het kan ook gaan om nepfoto's of nepvideo's (deepfakes).
"Ik weet nog dat toen ik dat las. Aan de ene kant walg je ervan, maar aan de andere kant ben je boos. Want je bent ook als vriend meer dan dertien jaar voorgelogen. Los van nog alle slachtoffers die hij heeft gemaakt," uit Lars. In eerste instantie neemt hij volledig afstand: hij wil er niets mee te maken hebben. "Het is een ongemakkelijk gevoel. Want iemand waarvan je dacht dat je hem kende, kende je uiteindelijk dus helemaal niet," vertelt Lars openlijk. Een echt 'aha-moment' blijft uit: niets aan Mark wees erop dat hij achter de schermen zulke gruwelijke plannen smeedde met (minderjarige) vrouwen.
Het idee voor een podcast
Lange tijd weet Lars niet zeker of hij dit verhaal wel moet vertellen: "Bij zo'n intiem verhaal begin je zelf ook te twijfelen van: is het wel goed dat ik vanuit mijn perspectief dit verhaal maak? en hoe maak ik dit integer?" openbaart hij. Toch besluit hij door te zetten. Hij legt wat mogelijk de grootste sextortion-zaak van Nederland is vast in een podcast – gepleegd door iemand die hij jarenlang als voetbalvriend kende. Juist die nabijheid geeft hem een unieke ingang: "Ik ken veel van zijn vrienden. Ik kende waarschijnlijk een deel van de slachtoffers. Ik kende de omgeving. En het is misschien ook wel eens goed dat dit verhaal wordt verteld van binnenuit in plaats van door advocaten, rechters en het Openbaar Ministerie," legt hij uit.
Moordzaak na moordzaak komt voorbij in podcasts, maar zedenzaken blijven vaak onbesproken. Dat onderwerp ligt veel gevoeliger: slachtoffers ervaren schaamte en zwijgen daardoor vaker. Juist daarom is het belangrijk om dit onderwerp uit de schaduw te halen, vindt Lars. "Er zijn zoveel mensen, jongens of meisjes, die te maken krijgen met dit probleem. Het is daarom heel belangrijk dat hier meer over gesproken wordt," vertelt hij. Ook de rol van het medium vind hij een onmisbaar element in het strafrecht. "Door podcasts worden er opeens veel meer details bekend over strafzaken. En het is goed dat dat nu ook gebeurt met dit hele zware onderwerp," legt Lars uit.
Wat deed het maken van een podcast met Lars?
"Ik heb het afgelopen jaar tijdens dit maakproces geleerd dat wij als mannen, dat ik als man, me nog niet half kan voorstellen hoe het is om vrouw te zijn," uit Lars openhartig. Juist zijn onderzoek, waarin hij met talloze slachtoffers sprak, heeft zijn bewustzijn rond sextortion vergroot – een probleem dat veel vaker voorkomt dan we ons misschien realiseren. "En ik hoop dat, door dit verhaal te vertellen, andere mannen en jongens die nog geen bewustzijn hebben, dit ook kunnen creëren," vertelt Lars.
Maar het heftigste moment volgt wanneer de tenlastelegging van de rechtbank in zijn mailbox verschijnt. Daarin staat alles waarvan Mark wordt verdacht. "Hier op kantoor werd aan mij gevraagd of ik even kon helpen met iets, maar ik kon gewoon even niet opstaan van mijn stoel. Ik was gewoon misselijk en verbaasd: het was nog veel meer dan wij hadden verwacht," uit Lars openhartig.
Het belang van de podcast Sextortion
Zoveel jongens en meisjes doen uit angst en schaamte geen melding. Volgens Lars moeten we er alles aan doen om de weg naar hulp makkelijker te maken dan blijven doorgaan met chantage of het verspreiden van naaktfoto’s: "Hoe klein of groot het ook voelt: praat erover met je ouders, doe aangifte bij de politie of zoek hulp bij een organisatie als Off Limits. Want dit stopt niet vanzelf," vertelt hij.
Iedereen kan iets doen door dit onderwerp bespreekbaar te maken en aandacht te hebben voor de mensen om zich heen. Want sextortion treft niet alleen vrouwen. Volgens hulporganisatie Off Limits kwam in 2024 zelfs 75 procent van de meldingen van jongens, tegenover 25 procent van meisjes. Hoewel deze zaak zich richt op meisjes en vrouwen, laten de verhalen zien hoe divers de slachtoffers zijn. Het kan iedereen overkomen — ongeacht wie je bent of waar je vandaan komt. Daarom heeft Lars een grote les voor iedereen, inclusief zichzelf: "We moeten nog iets beter op elkaar letten en beter bij elkaar inchecken," zegt hij. "Want hoe vaak vraag je nou echt aan de ander hoe het met ze gaat én heb je het over dit soort onderwerpen? Dat heb ik echt van deze zaak geleerd," vertelt Lars.
Over twee weken vindt de eerste hoorzitting tegen Mark plaats. Wil je deze zaak volgen? De podcast Sextortion is vanaf vandaag te luisteren op Spotify. Beluister de trailer hieronder.
