Ik kreeg met elke kater hangxiety – en besloot daarom te stoppen met drinken

De afgelopen jaren is het gesprek rondom stoppen met alcohol – of opnieuw kijken naar hoeveel je drinkt – steeds groter geworden, en gelukkig maar. Er zijn natuurlijk talloze redenen waarom mensen besluiten om (tijdelijk) te stoppen of minder te drinken: van zwangerschap tot financiële overwegingen of afvallen, en alles daartussenin. Maar voor mij was het vooral de allesverwoestende angst die ik bij elke kater ervoer, ook wel hangxiety genoemd, waardoor alcohol drinken het simpelweg niet meer waard voelde.

Nadat ik als tiener volledig was ondergedompeld in de drinkcultuur (misschien herken je het wel: de periode waarin zo snel en zo veel mogelijk dronken worden wordt gevierd), duurde het tot mijn twintigste voordat ik me realiseerde hoe slecht alcohol eigenlijk samenwerkte met mijn lichaam – en hoeveel invloed het had op mijn mentale gezondheid.

Op een vreselijke morning after besefte ik dat ik wéér beslissingen had genomen onder invloed die ik nuchter NOOIT zou maken. Sommige daarvan lieten me in shock of zelfs fysiek gekneusd achter zodra de alcohol was uitgewerkt. Ook de geheugenverlies na avonden uit was een grote factor: proberen te reconstrueren wat ik mogelijk had gezegd of gedaan, zelfs als vrienden verzekerden dat ik ‘prima’ was geweest, wakkerde de paniek in mijn hoofd alleen maar verder aan op zondagochtenden.

Mis dit niet

Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren

Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen

Bekijk speciaal voor jou geselecteerde verhalen

Dat ik nooit precies kon aanwijzen welke drank me over de grens van geheugenverlies had geduwd (was het de derde tequila of de vierde?) begon me ook zorgen te baren. Dat gevoel van geen volledige controle hebben over mezelf, de knagende spijt dat ik misschien veel te veel had gedeeld of iemand had beledigd zonder het me te kunnen herinneren, zorgde ervoor dat ik letterlijk aan mijn huid zat te krabben terwijl ik vocht tegen hangxiety. Soms huilde ik en herhaalde ik steeds weer dat ik een ‘slecht mens’ was, ongevoelig voor welke geruststellende woorden dan ook.

Deze 7 amazing parfums blijf je de hele avond ruiken >

Hoewel ik een geschiedenis heb met vastgestelde angst en depressieve klachten – en het overduidelijk was dat alcohol deze bestaande neigingen verergerde – gaven veel vriendinnen, nadat ik met hen had gedeeld hoe somber ik me voelde na het drinken, aan dat zij zich ook herkenden in die intense ‘bierangst’, zelfs zonder verdere mentale gezondheidsproblemen.

Dus wat veroorzaakt eigenlijk dat afschuwelijke gevoel van emotionele misselijkheid dat gepaard gaat met een kater? En is er iets wat we kunnen doen om het te voorkomen? Is het mogelijk om te drinken zonder dat je mentale gezondheid daar een enorme klap van krijgt? Ik sprak met experts en documenteerde daarnaast mijn eigen traject: vijftien maanden volledig nuchter leven, gevolgd door mindful drinken (tegenwoordig neem ik af en toe een glas wijn of een cocktail bij het eten, en dat is het eigenlijk wel).

Volgens Nick Davies, psychotherapeut en hypnotherapeut, geldt: “Wanneer we drinken, wordt onze prefrontale cortex – het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor beslissingen en zelfbeheersing – onderdrukt, en komt het kinderlijke deel van ons karakter tevoorschijn, helaas zonder de nodige begeleiding.”

Kort gezegd moedigt alcohol mensen aan tot kinderlijk gedrag. “Plezier, lachen, huilen, boosheid… het is net alsof je weer een peuter bent,” legt Davies uit. “De volgende dag probeert de prefrontale cortex de herinneringen te verwerken die er nog zijn, en wekt daarbij angst op – vaak door te overdrijven wat er daadwerkelijk is gebeurd – zodat we die hersenfunctie niet opnieuw met alcohol onderdrukken.”

Volgens Davies is het belangrijk om negatieve zelfspraak actief te challengen met positieve gedachten, zoals: “Het viel waarschijnlijk mee” en “Ik kan het altijd goedmaken door mijn excuses aan te bieden.”

Ook slaap speelt een grote rol bij hangxiety, zegt dokter Ari Roxborough van Arrow Health, een rehabilitatiecentrum voor verslaving. “Alcohol verstoort de slaap, en hoewel iemand die de avond ervoor dronken was misschien denkt voldoende te hebben geslapen, is de kwaliteit van die slaap aanzienlijk slechter,” legt hij uit. “Alcohol is een van de sterkste verstorende factoren van de REM-slaap, de fase waarin we dromen.” En zoals we allemaal weten, kan slechte of onderbroken slaap een enorme impact hebben op je mentale gezondheid en angstklachten verergeren.

Daarnaast speelt dopamine – ook wel het ‘gelukshormoon’ – een rol, zegt Laura Jarvis, senior development manager bij The Alcohol & Drug Service. “Alcohol is een psychoactieve stof en verandert radicaal hoe we denken en voelen,” legt ze uit. “Het drinken ervan zorgt voor een dopamine-afgifte, waardoor we geneigd zijn door te drinken om dat gevoel vast te houden.”

Maar, voegt Jarvis toe, die dopaminepiek wordt uiteindelijk altijd verdrongen door de minder prettige effecten van alcohol: verwarring, misselijkheid, somberheid en onhandigheid – allemaal factoren die angst en depressieve gevoelens kunnen versterken. Dat is helaas onvermijdelijk.

Maak je je zorgen over de impact van alcohol op je mentale gezondheid, dan raadt zij aan om een pauze in te lassen en te onderzoeken hoe alcohol je laat voelen en of je patronen herkent, of om hulp te zoeken, bijvoorbeeld via je huisarts. Voor sommige mensen is volledig stoppen met alcohol de juiste en noodzakelijke keuze.

Mijn oorspronkelijke plan was om slechts een paar maanden te stoppen met drinken, maar die ‘drie maanden pauze’ werden uiteindelijk meer dan een jaar – vijftien maanden, om precies te zijn.

Taylor Swift geeft dé beautyinspiratie voor onze New Years Eve-look >

Dat wil niet zeggen dat ik nooit in de verleiding kwam. Als mijn vriend op ons balkon zat met een gin-tonic, wilde een deel van mij die zo uit zijn hand grissen en in één keer leegdrinken. Maar dan was er altijd een andere stem die zei: “Je weet dat het het niet waard is.” En die stem won steeds vaker. Na die enorm verhelderende alcoholpauze heb ik mijn drankgebruik sterk teruggeschroefd en ben ik eindelijk degene die de controle heeft. Ik heb al jaren geen kater of hangxiety meer gehad. (Dit is uiteraard mijn persoonlijke ervaring; tegenwoordig voel ik me prima bij een glas Baileys met kerst of een paar cocktails bij het eten, maar ik begrijp volledig dat dit voor anderen niet werkt en volledig nuchter zijn de enige optie is.)

Naast de verlammende katers die mijn mentale gezondheid langdurig beïnvloedden, waren black-outs een andere belangrijke reden om te stoppen met drinken. Ik kan niet eens meer tellen hoe vaak ik wakker werd met geheugenverlies. Frustrerend genoeg leek dit mij vaker te overkomen dan mijn vrienden, zelfs als we evenveel alcohol dronken – iets waar ik me altijd over heb verwonderd (en of dit samenhangt met mijn toch al kwetsbare psychische achtergrond).

“Onderzoekers hebben inmiddels de neurologische structuur geïdentificeerd die betrokken is bij alcohol-gerelateerde black-outs: de hippocampus,” zegt Roxborough. “Alcohol verstoort de overdracht van korte- naar langetermijnherinneringen in de hippocampus, die verantwoordelijk is voor het vormen van langdurige herinneringen. Wetenschappers weten nog steeds niet precies waarom sommige mensen gevoeliger zijn voor black-outs.” Helaas.

Wat betreft de langetermijngevolgen van alcoholgerelateerde black-outs: die zijn moeilijk te onderzoeken, omdat je deelnemers niet ethisch verantwoord kunt blootstellen aan black-outs, aldus Roxborough. Het bestaande onderzoek wijst echter wel op een verband met mentale gezondheidsproblemen. “Onderzoek suggereert dat black-outs samenhangen met een verhoogd risico op suïcidale gedachten, alcoholgerelateerde verwondingen en psychische aandoeningen zoals depressie,” zegt hij. “Daarnaast weten we dat alcoholgebruik in het algemeen schade aan de hersenen kan veroorzaken, wat zichtbaar is als een afname van grijze stof op hersenscans.”

Hoewel mijn beslissing om te stoppen met drinken aanvankelijk tijdelijk bedoeld was, maakten de positieve effecten op mijn mentale gezondheid het al snel de meest logische keuze. Ik wist altijd dat, als ik ooit weer zou gaan drinken, dit alleen zou kunnen in een omgeving waarin ik me volledig veilig voel – dus niet in een drukke club – en alleen met mensen die ik vertrouw. En dat is precies waar ik nu sta.

Ondanks dat ik controle heb over hoeveel ik drink, kies ik er nog vaak voor om helemaal niet te drinken, vooral op dagen dat ik mentaal al niet lekker in mijn vel zit. Ik ben helemaal tevreden met een alcoholvrije prosecco in mijn hand. Na verloop van tijd word je ook handig in het afwimpelen van nieuwsgierige vragen (“Nee, ik ben nog steeds niet zwanger, ik wil me gewoon niet ellendig voelen morgen”) en bestel je zonder moeite een 0.0 biertje als iemand een rondje doet.

Sterker nog: ik ben waarschijnlijk gezelliger gezelschap dan ooit – en ik heb zeker meer uithoudingsvermogen. Afgelopen zomer ging ik naar een rave, dronk alleen alcoholvrij bier en latte uit blik en danste door tot 6 uur ’s ochtends… terwijl ik normaal gesproken om 3 uur met mijn gezicht in een pizzapunt zou zijn geëindigd na te veel chardonnay.

Mijn alcoholvrije jaar heeft me geleerd dat niets het waard is om je innerlijke rust voor op te offeren – zelfs geen fles huiswijn. Ik ben ontzettend blij dat ik op een punt in mijn leven ben gekomen waarop hangxiety voelt als een verre herinnering en ik niet meer genoeg drink om het ooit nog te ervaren.

Als je moeite hebt met alcoholgebruik of mentale gezondheidsproblemen ervaart, kun je terecht bij hulpinstanties zoals Jellinek (jellinek.nl), Verslavingszorg (zoals VNN, Tactus of Brijder) of MIND Korrelatie (088-5151515 / mindkorrelatie.nl). Je huisarts kan je ook doorverwijzen naar passende hulp.