Er is weer eens herres over abortus, want het aantal abortussen in Nederland is vorig jaar flink toegenomen, en uit onderzoek van Rutgers blijkt dat een deel van die stijging waarschijnlijk te verklaren is door de toename van 'natuurlijke anticonceptie' (zoals 'de vruchtbare dagen-methode', bijvoorbeeld). Maar de berichtgeving over deze feiten valt weer eens tegen.

Schrikreflex

De stijging van het aantal abortussen roept "een maatschappelijke schrikreflex" op, schrijven Wieke Beumer, Jenneke van Ditzhuijzen en Alina Chakh in NRC. Daarom sprongen de media er meteen op: een heleboel titels pushten prompt het narratief dat abortus en het bewust niet gebruiken van anticonceptie hand in hand gaan. Fair, want in een deel van de gevallen is dat ook waar, maar de manier waarop met de informatie werd omgegaan stuit me toch tegen de borst. Goh, ik vond er weer eens wat van.

Alina Chakh is voorzitter van Ava, die de actie 'Maak van pijn een punt', over pijn bij spiraalplaatsing, opzetten >

Mis dit niet

Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren

Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Bekijk speciaal voor jou geselecteerde verhalen

Want koppen zoals "Vier op de tien vrouwen die abortus ondergaan, gebruikten bewust geen anticonceptie" (Trouw) maken me een beetje boos, om meerdere redenen. Zo spelen ze, soms misschien onbedoeld, in op de angst van sommige mensen dat vrouwen abortus 'als anticonceptie' zouden gebruiken. Maar vooral leggen ze de verantwoordelijkheid van de bevruchting volledig bij de vrouw.

Individuele verantwoordelijkheid

"Responsabilisering," noemt zorgethicus Inge van Nistelrooij dat: het proces waarbij een individu verantwoordelijk wordt gemaakt voor iets wat een gedeelde verantwoordelijkheid is. Want, even een lesje bloemetjes en bijtjes: om zwanger te worden zijn een eicel en een zaadcel nodig – en daarvoor heb je dan weer twee mensen nodig. Maar "het zijn de meisjes en vrouwen die de last dragen," aldus Van Nistelrooij. "De partner ontspringt structureel de dans."

In de berichtgeving over het eventuele samengaan van de toename van het aantal abortussen en de populariteit van natuurlijke anticonceptie is dat inderdaad het heersende gevoel. In de teksten schijnt door dat vrouwen te weinig weten over anticonceptie (wat ook niet alleen de verantwoordelijkheid van het individu is, trouwens; het ontwikkelen van een beter, opener gesprek over anticonceptie in de samenleving zou a great deal helpen) en dat natuurlijke anticonceptie dom is. Valt allebei in a way wel te verdedigen, maar euhm... waar is degene die het zaadje aandroeg in dit hele verhaal?

Eerder schreef ik over het belang van bewust taalgebruik (weliswaar in oorlogsberichtgeving, maar ook dat is onverminderd relevant) >

100% van de mannen

God, het doet me denken aan al die verhalen over mannen die pas na de seks, zonder condoom natuurlijk, vragen: zit je eigenlijk wel aan de pil? Want já, als het gaat om ongewilde zwangerschappen was er in principe ook altijd een man. Hij was er gewoon bij tijdens de bevruchting, maar over zijn anticonceptiegebruik lees je niets. Zoals Liesbeth Rasker schrijft op haar Instagram: "100% van de mannen die die zwangerschappen hebben veroorzaakt gebruikten bewust geen anticonceptie. Hónderd procent! Ik vind dat schokkende cijfers."

Nou, haha, ik ook – maar vooral is het natuurlijk schokkend dat vrouwen volledig de verantwoordelijkheid moeten dragen voor hun zwangerschap (en, to be honest, later vaak ook voor het kind), en toch zó veel kritiek krijgen op de manier waarop ze met die (eventuele) zwangerschap omgaan, of het nou gaat om hun keuze voor anticonceptie of hun keuze de zwangerschap wel of niet voort te zetten. Inmiddels weten we dat het soms niet eens alleen bij kritiek blijft; in Amerika wordt bijvoorbeeld aan het abortusrecht getornd. Dat schemert allemaal, al is het een heel klein beetje, door in de manier waarop dit nieuwe onderzoek gepresenteerd wordt in de grote media – en dat moeten we nou net niet hebben.