In stilte en met volle aandacht keek ik naar het BNNVARA-programma Khalid & Sophie, waar actrice Maryam Hassouni gisterenavond te gast was om over haar boek, Wat de fak, te praten en na twee decennia van stilte haar verhaal over grensoverschrijdend gedrag in de theater- en filmwereld te delen. "Een bekentenis, een getuigenis, een coming of age over een vrouw in wording in een racistisch en seksistisch systeem". Zo omschrijft Maryam haar boek en dát is pijnlijk herkenbaar.
Maryam Hassouni spreekt zich uit over racisme en seksueel grensoverschrijdend gedrag in de filmwereld
Ik herinner me de eerste keer dat ik Maryam Hassouni op mijn scherm zag nog héél goed, want dat was voor mij ook de eerste keer dat ik een 'meisje dat op me leek' op tv zag. Ik haalde er zelfs enthousiast mijn moeder bij en zei "kijk, deze show heet DUNYA & Desie." (Met de nadruk op Dunya, haha) Woohoo, representation! Tientallen jaren later begeef ik me met mijn moeder naar de bioscoop om de film Meskina te zien en hier slaagt Maryam, in de rol van de datende Leyla die niet zo goed weet wat ze wil in het leven, er weer in om me dat woohoo-gevoel te geven.
Maar er is ook zoiets als 'bad representation'
Doorheen de jaren schittert Maryam in meerdere films en series, zoals Shouf Shouf, Soof, Oogappels en Flikken Rotterdam. Ze scoort de titels van Shooting Star en Rising Star op internationale filmfestivals en bemachtigt als eerste Nederlandse actrice een Emmy Award! Sterke prestaties en toch blijft de 37-jarige actrice gecast worden voor dezelfde cliché rollen. "Je hebt de terrorist, de crimineel en het slachtoffer van je eigen barbaarse zandbakcultuur. (...) In de afgelopen twintig jaar zijn het alleen maar dit soort verhalen, maar dan in een nét ander jasje gestoken. Ik wil juist een ander verhaal vertellen." Ze probeert dit dan ook aan te halen bij de mensen die beslissen welke verhalen verteld moeten worden: "Ik heb twee decennia geprobeerd om met ze te praten en uit te leggen dat dit problematisch is omdat je jonge meiden en jongens hebt die naar die series en films kijken en zichzelf daar niet in herkennen." En gelijk heeft ze, want hoewel ik doorheen de jaren meer 'meiden die op me leken' zag op tv, herkende ik me to-taal niet in de rollen die ze speelden.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
#MeToo ook op de Nederlandse filmsets
In 2017 kwam de MeToo-beweging op gang nadat filmproducent Harvey Weinstein door meerdere vrouwen beschuldigt werd van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Toch weten we allemaal dat seksuele intimidatie niet alleen een issue is die zich in Hollywood voordoet. In haar boek Wat de fak, maakt Maryam Hassouni duidelijk dat vrouwen ook niet veilig zijn op de Nederlandse filmsets. Op haar negentiende, bij de repetitie van haar eerste theaterstuk, wordt de actrice betast door haar regisseur en drukt hij vervolgens ook zijn geslachtsdeel tegen haar aan. Wanneer ze hierover spreekt, is ze niet meer welkom en wordt ze op een zwarte lijst gezet. Jaren later krijgt Maryam te maken met een tegenspeler die haar lastig valt en seksueel getinte berichten stuurt. Wanneer ze dit meldt, wordt er niets aan gedaan en stapt de actrice zelf uit het programma. Na jarenlang ongehoord te blijven, deelt ze nu moedig haar verhaal.
Voor meiden zoals ik, veranderde Maryam Hassouni de filmwereld, maar nu besluit ze zelf krachtig dat het dé filmwereld zelf is die moet veranderen: "Zolang de industrie niet wil veranderen, zie je me niet rondhuppelen op een set."
Mensen die te maken krijgen met ongewenste gedrag in de culturele sector kunnen hiervoor terecht bij het meldpunt Mores.
