Het was nogal big news: jongeren lopen kunst te besmeuren. In Londen werd er tomatensoep over een Van Gogh gegooid, in Potsdam aardappelpuree tegen een Monet, en in Madame Tussauds Londen kreeg koning Charles (het wassen beeld, dan) een taart in zijn gezicht. Gisteravond plakte klimaatactivist Jelle de Graaf zich vast aan tafel bij Beau van Erven Dorens. Ehm, waarom? En wat moeten we daarvan vinden?
Just Stop Oil
Iedereen had afgelopen week meteen een mening over de acties, want wat had Van Gogh ons nou weer misdaan, hij was toch zelf arm? En puree op een Monet, wie had daar iets aan? Velen vinden dat de acties het doel voorbijschieten. Phoebe Plummer, een van de activisten, legt het uit: "Ik wil één ding heel duidelijk maken: we hebben helemaal geen schade aan het schilderij veroorzaakt. [...] We hadden dit never ever overwogen als we niet wisten dat het achter glas zat en er niks mee zou gebeuren. [...] We laten het gesprek oplaaien zodat we de belangrijke vragen kunnen stellen."
Phoebe hoort bij Just Stop Oil, een coalitie van groepen die samenwerken om ervoor te zorgen dat de regering belooft geen nieuwe vergunningen voor (onderzoek naar en productie van) fossiele brandstoffen meer te vergeven – die brandstoffen zijn namelijk nogal desastreus voor de planeet.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
En wat zijn die "belangrijke vragen" waar Phoebe en Just Stop Oil het over hebben? Nou, de volgende, bijvoorbeeld: "Is het oké dat Liz Truss meer dan honderd nieuwe vergunningen goedkeurde, is het oké dat fossiele brandstoffen dertig keer meer gesubsidieerd worden dan duurzame energie, is het oké dat het gebrek aan actie [van de regering] heeft geleid tot de cost of living crisis, waardoor mensen deze winter moeten kiezen tussen verwarming of voeding?" Fair points, zou ik zeggen.
Een ridicule actie – maar wel een nodige
Phoebe noemt de tomatensoep/Van Gogh-streek zelf een "beetje ridicule actie," maar denkt dat dat nodig is om de media-aandacht te krijgen om bepaalde vragen nú te kunnen stellen. "We hebben geen tijd te verliezen," zegt ze, terwijl ze aanhaalt dat scheikundigen zeggen dat wat we de komende drie of vier jaar doen bepalend is voor de toekomst van de planeet.
De protestanten in Potsdam, die spreken van "een klimaatcatastrofe", zeggen hetzelfde: "Does it take mashed potatoes on a painting to make you listen?" En daar hebben ze wel een punt. Waarom hechten mensen zó veel waarde aan kunst, als er geen kunst is op een dode planeet?
Ik ben nogal een peace & love-kinda girl. Ik laat mensen het liefst met rust en heb niks met een agressieve aanpak, of die nou fysiek agressief of gewoon heel erg in your face is. Maar onze bestuurders en alle andere mensen die werkelijk wat te zeggen hebben en iets voor ons kunnen veranderen, hebben ons nog nooit het idee gegeven de klimaatproblematiek écht te willen aanpakken. En dus is er actie nodig.
Burgerlijk verzet werkt
Toen ik hoorde over de soep op het schilderij, dacht ik: "Jezus, is dat nou nodig?" Maar ja, spraakmakend en grensoverschrijdend (vredig) protest is duidelijk nodig, want zolang we binnen de lijntjes blijven kleuren gebeurt er niks – dat hebben we de afgelopen jaren wel gemerkt. Zoals Phoebe zegt: "Als queer vrouw is verzet van mensen die voor mij kwamen de reden dat ik mag stemmen, dat ik naar de universiteit kan, dat ik hopelijk ooit mag trouwen met degene van wie ik hou."
Toen Jelle de Graaf zich gisteren vastplakte aan de tafel bij Beau, kon dat rekenen op een hoop irritatie. Op Twitter lezen we dat mensen het een debiele actie vinden, wordt Jelle een 'klimaatdrammer' genoemd en worden hem allerlei nare dingen toegewenst. Is het een beetje jammer dat Jelle struikelde over zijn betoog? Ja. Maar met een schappelijk gesprek was hij niet in het nieuws gekomen.
Soms voor schut staan, net te ver gaan of mensen boos maken om iets broodnodigs –zoals de afwenteling van een klimaatcatastrofe– voor elkaar te krijgen: dat is helemaal niet slecht. Een rigoreuze, vaak ridicule, actie helpt het gesprek op gang te krijgen. En voor dat gesprek, en voor de antwoorden en gevolgen, is het al bijna te laat.
