Afhankelijk van je FYP en je vriendengroep kan het soms voelen alsof elk stel dat je kent – en zelfs stellen die je helemaal niet kent – ineens bezig is met trio’s, op datingapps zit of nieuwe partners aan de relatie toevoegt. En als ze het zelf niet doen, dan hebben ze het er in elk geval wel over, toch? Non-monogamie is de afgelopen tien jaar namelijk echt overal geweest: in podcasts, tv-shows en albums, maar ook in eindeloze discussies online én offline.
Hoewel deze niet-traditionele relatievorm – beter bekend als consensuele of ethische non-monogamie (CNM of ENM) – vaak wordt geassocieerd met links-progressieve, stedelijke types, is er de laatste jaren ook een opvallende en nogal bizarre opmars zichtbaar in bepaalde rechtse kringen. Yup: ook manosphere-influencers en hun volgers lijken ineens geïnteresseerd in non-monogamie. Alleen draait het bij hen natuurlijk niet om open communicatie, emotionele intelligentie en respect – juist de kernwaarden van ENM – maar om iets wat zij ‘eenzijdige’ of ‘one-way’ monogamie noemen.
Wat is eenzijdige monogamie?
In de praktijk betekent dat meestal het volgende: binnen een heterorelatie blijft de vrouw exclusief en monogaam, terwijl de man wél seksuele of emotionele contacten buiten de relatie mag hebben. Op papier lijkt dat misschien een afspraak tussen twee volwassenen, maar de grote vraag is natuurlijk hoeveel vrije keuze daar echt achter zit.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
In Inside The Manosphere vertellen meerdere mannen dat ze zo’n constructie thuis hanteren. Myron Gaines omschrijft het zelfs heel expliciet: aan haar kant is de relatie monogaam, aan zijn kant open. Ook Justin Waller presenteert een vergelijkbare dynamiek, waarbij zijn partner geacht wordt niet te veel vragen te stellen over zijn andere contacten.
Bestaat zo’n relatievorm echt?
Ja, maar meestal onder een andere naam. Binnen de wereld van alternatieve relatievormen wordt dit eerder een mono-polyrelatie genoemd: één partner is monogaam, terwijl de ander polyamoreus of niet-monogaam leeft.
Volgens polyamorie-expert Leanne Yau zit het grote verschil in autonomie. In een gezonde mono-polyrelatie kiest de monogame partner daar zelf bewust voor. Niet uit druk, angst of dwang, maar simpelweg omdat diegene zelf geen behoefte heeft aan meerdere partners. Die vrijheid en wederzijdse instemming zijn essentieel.
Tegelijkertijd zijn zulke relaties zeldzaam. Veel monogame mensen willen wederzijdse exclusiviteit, terwijl niet-monogame mensen vaak liever daten met iemand die dezelfde relatievisie deelt. Het is dus geen onmogelijke dynamiek, maar wel een ingewikkelde.
Waarom de manosphere-versie iets anders is
De versie van eenzijdige monogamie die in de manosphere wordt gepusht, draait niet om keuzevrijheid of gelijkwaardigheid, maar om controle. Niet om eerlijke afspraken, maar om een machtsverhouding waarin de man zichzelf meer vrijheid gunt dan z’n partner.
Dat maakt het ook iets heel anders dan ethische non-monogamie. Waar die laatste juist leunt op openheid, respect en wederkerigheid, lijkt de manosphere vooral geïnteresseerd in een systeem waarin vrouwen zich aanpassen en mannen de regels bepalen.
Een oude dubbele standaard in een nieuw jasje
In die zin is eenzijdige monogamie eigenlijk niet nieuw. Mannen die vreemdgaan terwijl hun partner wegkijkt, bestaan natuurlijk al zolang relaties bestaan. Het verschil is alleen dat dit vroeger vooral iets was wat achter gesloten deuren bleef. In de manosphere wordt die dubbele standaard openlijk verkocht als levensstijl – en soms zelfs als ideaal.
Dat is precies wat het zo opvallend maakt. Deze influencers profileren zich graag als verdedigers van traditionele mannelijkheid en gezinswaarden, maar kiezen ondertussen voor een relatievorm waarin vooral hún vrijheid centraal staat. Ze willen de macht en de voordelen, zonder de wederkerigheid of verantwoordelijkheid die daar normaal gesproken tegenover hoort te staan.
Wat Inside The Manosphere duidelijk maakt
Juist die tegenstrijdigheid maakt de documentaire van Louis Theroux interessant. Want zodra de camera langer blijft hangen, begint die stoere theorie al snel te wankelen. Wanneer Theroux de vriendin van Myron Gaines’ vraagt naar hun relatie, lijkt ze duidelijk oncomfortabel.
Dat moment laat vooral zien dat die grote praat een stuk minder overtuigt in het echt. Online en in podcasts klinkt het allemaal zelfverzekerd en strak geformuleerd maar zodra de partner zelf aan het woord komt, ontstaat een veel minder overtuigend beeld.
Geen moderne relatiestijl, maar misogynie
Hoe je het ook verpakt, de manosphere-versie van eenzijdige monogamie blijft uiteindelijk vooral een seksistische dubbele standaard. Het idee erachter is simpel: mannen zouden meer seksuele vrijheid verdienen, terwijl vrouwen zich vooral loyaal, dienstbaar en exclusief moeten opstellen.
Daarom is het belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen ethische non-monogamie en wat de manosphere hiervan maakt. Een mono-polyrelatie kan bestaan, zolang die gebaseerd is op vrijwilligheid, autonomie en gelijkwaardigheid. Maar zodra één partner zegt: “Ik mag alles en jij niks, simpelweg omdat jij een vrouw bent,” dan is er geen sprake meer van een eerlijke relatievorm – maar van controle.
Dus, bestaat eenzijdige monogamie echt? Ja, in theorie wel. Maar de manier waarop manosphere-influencers het framen, heeft weinig te maken met gezonde niet-monogamie en alles met macht, ongelijkheid en een ouderwetse dubbele moraal. Wat modern of rebels verpakt wordt, blijkt uiteindelijk vooral hetzelfde oude verhaal: één regel voor mannen, een andere voor vrouwen.
