In schoolgangen, groepsapps en bij het koffiezetapparaat: grote kans dat de documentaire Louis Theroux: Inside the Manosphere na dit weekend ter sprake komt. De nieuwe Netflix-docu staat inmiddels hoog in de lijst met best bekeken titels en laat zien hoe groot en invloedrijk de online wereld van de zogenaamde manosphere inmiddels is geworden. Ook ik keek de documentaire en één ding viel meteen op: de ironie.
De nieuwe Louis Theroux-documentaire
In de nieuwe documentaire Louis Theroux: Inside the Manosphere duikt de Britse documentairemaker in de online wereld die vaak de manosphere wordt genoemd. Dat is een netwerk van podcasts, YouTube-kanalen en communities waarin ideeën rond hypermasculiniteit, datingstrategieën en antifeministische opvattingen worden gedeeld.
Theroux spreekt in de documentaire met verschillende influencers die miljoenen jonge mannen bereiken met hun content. In die video's vertellen ze hoe mannen rijk kunnen worden, hoe ze vrouwen moeten benaderen en waarom traditionele rolpatronen volgens hen weer de norm zouden moeten zijn. Het zijn precies die creators die tegenwoordig vaak worden gelinkt aan de zogenaamde red pill-ideologie: het idee dat mannen zogenaamd wakker moeten worden voor hoe relaties en de maatschappij echt werken.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
Tijdens het kijken viel één ding meteen op
Tijdens het kijken viel me eigenlijk meteen iets op: hoe onzeker deze mannen worden zodra iemand hen rustig doorvraagt. In hun video’s presenteren ze zichzelf als onaantastbare alpha’s die precies weten hoe de wereld werkt. Mannen die succes begrijpen, vrouwen begrijpen en vooral: mannen die andere mannen kunnen leren hoe je een “echte man” wordt. Maar zodra Louis Theroux een vraag nét iets langer laat hangen, verandert de sfeer.
Wat begint als een zelfverzekerd betoog, slaat binnen een paar seconden om in argwaan. Niet omdat Theroux agressief interviewt – integendeel. Zijn stijl is juist extreem kalm. Hij stelt simpele vragen en laat soms gewoon even een stilte vallen. Maar juist dat lijkt genoeg om hun zelfverzekerde houding aan het wankelen te brengen. Wat begint als een grote, stellige uitspraak verandert dan langzaam in een reeks nuances, correcties en kleine aanpassingen.
Afzwakken van controversiële uitspraken
Een goed voorbeeld daarvan is Myron Gaines, een van de bekendste stemmen binnen deze online scene. Louis Theroux laat hem een controversiële clip van hemzelf zien, waarin hij zegt dat mannen de dictators binnen een relatie moeten zijn. Wat hij bepaalt, gebeurt. Volgens hem is dat simpelweg hoe een relatie hoort te werken.
Wanneer Theroux hem om een reactie vraagt op de clip, begint het verhaal langzaam te verschuiven. Nee, natuurlijk zou hij zijn vriendin geen seks afdwingen als zij ongesteld is. Wat hij eigenlijk bedoelt, zegt hij dan, is dat mannen de leider zijn in een relatie.
En daar zit precies het vreemde van dit soort uitspraken. Eerst worden ze extreem en provocerend neergezet, maar zodra iemand er serieus op ingaat, worden ze ineens afgezwakt.
Waarom dat niet alleen vaag is, maar ook kwalijk
Dat maakt deze uitspraken niet alleen vaag, maar ook problematisch. Want de jonge fans die naar deze influencers kijken, horen die nuance vaak helemaal niet. Zij zien vooral korte clips op TikTok of YouTube Shorts waarin alleen die eerste, harde uitspraak wordt gedeeld.
En juist dat maakt het gevaarlijk. Want de controversiële uitspraak levert bereik op, terwijl de nuance meestal nauwelijks wordt verspreid.
Controverse als businessmodel
In de documentaire wordt goed duidelijk dat deze wereld niet draait om ideeën over mannelijkheid of relaties. Het is vooral een businessmodel. De mannen die Theroux spreekt hebben allemaal een compleet ecosysteem opgebouwd rond hun persona. Podcasts, memberships, exclusieve communities en cursussen waarin ze hun volgers leren hoe ze geld moeten verdienen of succesvoller kunnen daten.
Hun video's trekken miljoenen kijkers en dat publiek wordt vervolgens weer doorgestuurd naar betaalde programma's. Hoe controversiëler de uitspraak, hoe groter het bereik. Net als ragebait is controverse hier een contentstrategie.
Gigantische community
Wat in deze documentaire misschien nog het meest opvalt, is hoe groot deze community inmiddels is geworden. De meeste mensen hebben nog nooit van deze namen gehoord. Maar tegelijkertijd hebben influencers als Harrison Sullivan, beter bekend als HSTikkyTokky, miljoenen volgers en een enorme invloed op jonge mannen.
In een aantal scènes van de documentaire loopt Theroux met de influencers over straat en worden ze meerdere keren aangesproken door jonge mannen die met hen op de foto willen. Sommigen vertellen dat de influencer hun voorbeeld is.
Voor iemand die niet dagelijks in deze online wereld zit, voelt dat bijna surrealistisch. Deze (jonge) kijken naar hen alsof ze een soort beroemdheid zijn. Het doet soms eerder denken aan fans van een popband dan aan mannen die net hebben geleerd dat ze een alpha moeten zijn.
Deze influencers creëren geen leiders, maar volgers
En dat is dan ook wel de grootste ironie van deze hele wereld. Deze influencers zeggen dat mannen leiders moeten worden en onafhankelijk moeten denken. Maar wat je in de documentaire vooral ziet, zijn mannen die juist volgers creëren. Fans die luisteren, kijken en uiteindelijk betalen.
Ik hoop dan ook dat veel (jonge) mannen deze documentaire niet alleen gaan kijken, maar ook proberen te luisteren naar wat er tussen de regels door gebeurt. Want de echte boodschap zit hier misschien niet in de grote, controversiële uitspraken, maar in hoe snel het averechts werkt zodra iemand ze serieus neemt: je wordt ongemerkt een volger van een systeem. En was dat juist niet iets wat je niet wilde?
