De nieuwe documentaire Reality Check: Inside America's Next Top Model zat er al een tijdje aan te komen. Jaren nadat het laatste seizoen gelanceerd werd (fyi, dat was 2018!), raakte het programma in opspraak vanwege de problematische – ja, ik zeg gewoon onethische – omgeving voor jonge deelnemers. Daar reageren Tyra Banks, oud-juryleden en teamleden nu voor het eerst op.
Daelorian van der Kolk (29) deed dertien jaar geleden mee aan de Nederlandse versie van het programma en haalde zelfs de finale. Op TikTok neemt ze ons mee in haar deelname en deelt ze haar eerlijke mening over de docu. Namens Cosmo bel ik haar op om verder in gesprek te gaan. Wat is haar kijk op de machtspositie van televisiemakers en hoe heeft zij de nazorg van het programma ervaren? Let's find out.
Daelorian over Reality Check: America's Next Top Model
Toen Daelorian hoorde dat er een documentaire over ANTM was gemaakt, ging het eerst een beetje langs haar heen. "Tot ik online allemaal reacties zag en dacht: 'laat ik maar even gaan kijken'. Ik was toch benieuwd wat er gezegd zou worden en wat de reacties daarop zouden zijn," deelt ze.
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
De scènes die de meeste impact op Daelorian hadden, waren die rondom de kandidate Shandi Sullivan uit het tweede seizoen. Aan Rolling Stone beschrijft Shandi het incident als een "avond om te relaxen, tot het veranderde in iets anders". Met grote hoeveelheden alcohol op een lege maag raakte ze buiten bewustzijn en werd ze wakker toen iemand seks met haar had. Dit werd gefilmd én uitgezonden in America's Next Top Model. Daelorian: "Ik schrok van het verhaal van Shandi – hoe daarmee om is gegaan en wat voor effect het op haar had. Heel heftig."
De machtspositie van producenten
In de documentaire beschrijft Tyra dat ze de modellenwereld toegankelijker en diverser wilde maken. Dat was de reden om America's Next Top Model te maken. Hierover zegt Daelorian: "Eigenlijk was de intentie heel zuiver en mooi en staat het volledig haaks op wat het programma uiteindelijk geworden is."
Voordat de deelnemers mee konden doen aan het programma, moesten zij namelijk akkoord gaan met een lading voorwaarden. En dat is waar het volgens Daelorian misgaat. "Volgens producer Ken Mok hebben ze het programma in documentairestijl geschoten en gaven de kandidaten daar vooraf akkoord op. Maar zij konden de gevolgen vooraf nooit overzien. En bovendien geldt dat als jij niet akkoord gaat met die voorwaarden, je gewoon niet meedoet."
En daar herkent Daelorian zichzelf ook in: "Als aspirant-model, zeker in de tijd dat ik meedeed, weet je helemaal niet wat tv maken inhoudt. Je denkt: 'ik doe mee aan het programma en dan word ik model', maar je beseft je niet dat ze je in situaties brengen die zorgen voor goede televisie. Makers bepalen welk beeld er van jou naar buiten komt en het is hun taak om te zorgen voor iets spraakmakends. Daarin wordt totaal voorbij gegaan aan het feit dat het om mensen gaat."
Topless shooten met een mannelijk model
Het seizoen van Holland's Next Top Model waar Daelorian aan meedeed, noemt ze "relatief rustig". "We hebben niet aan een windmolen gehangen of geparaglide van de Euromast. Maar wat wel shocking voor mij was, was een topless shoot met een mannelijk model van tien jaar ouder. Daarbij werd gezegd: 'dit hoort erbij'. Maar dat is helemaal niet zo. Als je dat niet wil doen als model, dan hoeft dat niet."
Toch is ze blij dat ze heeft meegedaan aan het programma. "Mijn ervaring was over het algemeen best positief, ik heb er heel veel aan gehad. Alleen de nasleep ervan was voor mij heel heftig. En dat geldt voor reality tv in het algemeen – je hebt geen idee waar je aan begint. Ik was voor het eerst weg bij mijn ouders, had geen geld, paspoort of telefoon en je kijkt het nieuws niet. Je zit volledig in een bubbel."
"Er werden meiden neergezet als een bitch"
Wat je je als kijker ook niet altijd realiseert, is dat deelnemers het programma pas te zien krijgen als het op televisie komt. "Dan weet je wat jouw storyline is. Ik had geluk dat ik ben neergezet als het lieve, schattige meisje van zestien. Maar er waren ook meiden die werden neergezet als bitch, terwijl ze dat helemaal niet waren," deelt Daelorian.
Daarbij noemt ze talking heads: de praatmomenten in het programma waarbij deelnemers 1:1 vertellen over de dag. Daelorian: "Daar werden ook sturende vragen gesteld. Ik herinner me nog dat ik de vraag kreeg wie ik niet in de finale wilde zien. Ik reageerde daarop dat ik iedereen leuk vond en iedereen een plek in de finale gunde. Toen werd er gereageerd dat ik wel een naam moest noemen, omdat ze me anders niet lieten gaan. Als je zestien jaar oud bent, is dat echt intens."
Het zwarte gat na een deelname
In de tijd dat Daelorian meedeed aan Holland's Next Top Model was er geen psycholoog aanwezig en was er ook geen nazorg voor de kandidaten. En ja, dat had ze wel graag gewild. "Toen het op televisie kwam, kreeg je als kandidaat ineens een following. Mensen zetten je op een voetstuk en zagen jou als professioneel model. Tegen mij werd gezegd dat ik de nieuwe Kate Moss was. Vanaf dat moment lag de lat ineens extreem hoog. En bleef je carrière uit, dan ging je dat heel persoonlijk opvatten," vertelt Daelorian.
Wat daarbij komt, en eigenlijk voor alle reality tv geldt, is dat je ook van de ene op de andere dag niet meer relevant bent. Ze zegt: "Dat kreeg ik ook te horen van deelnemers van andere programma's. Iedereen viel in hetzelfde zwarte gat. Je kreeg geen hulp meer van het programma en werd aan je lot overgelaten. Ze waren bezig met een volgend seizoen en jij was niet meer belangrijk."
Ja, als kijkers dragen we ook verantwoordelijkheid
Daarom startte Daelorian in 2023 En Dan? – een YouTube- en podcastserie waarbij ze oud-deelnemers van reality tv interviewde over de impact van hun deelname. "Het was een oproep aan verschillende groepen. Aan makers, die meer verantwoordelijkheid moeten nemen op het gebied van nazorg, en aan oud-deelnemers die hierdoor beseffen dat ze niet alleen zijn."
Ook noemt ze in het bijzonder de kijkers van reality tv. Daelorian: "Waarom willen wij alleen maar sensatie, drama en boosheid zien? Makers maken wat wij willen zien, en blijkbaar is dit waar wij op aangaan. Als kijkers dragen we ook veranwoordelijkheid. Laat het een eye-opener zijn: dat we het met z'n allen beter moeten doen. En dat we met mensen te maken hebben die een leven voor én na hun deelname hebben."
Check hieronder de TikTok van Daelorian, waarin ze meer vertelt over haar deelname aan Holland's Next Top Model.
