Dit artikel is geschreven door onze Cosmo-collega's in de UK.
Het is het vijftiende uur van een 16 uur durende dag, en Pernilla Sjoholm zit in een donker verlicht restaurant, omringd door camera's en filmapparatuur, terwijl ze een van de meest traumatische ervaringen van haar leven herbeleeft.
Ze is hier als het 'onderwerp' van een waargebeurde true crime-documentaire: The Tinder Swindler. Fastforward naar februari 2022 en, meer dan een jaar nadat Pernilla voor het eerst werd geïnterviewd, heeft de film Netflix in no time veroverd. Samen met mede-slachtoffers Cecilie Fjellhøy en Ayleen Charlotte beweert de documentaire dat Pernilla (35) werd opgelicht voor tienduizenden ponden door oplichter Simon Leviev (echte naam: Shimon Hayut), aka "The Tinder Swindler".
Mis dit niet
Speciaal afgestemd op jouw voorkeuren
Meld je aan voor gepersonaliseerde verhalen
De documentaire over de oplichter is uitgegroeid tot de nieuwste obsessie voor fans van true crime. De laatste jaren zien we steeds meer waargebeurde misdaaddocumentaires opduiken op Netflix. Van de beruchte Tiger King tot Don't F**k With Cats: het genre behandelt alles rondom oplichters en (serie)moordenaars.
Maar terwijl miljoenen van ons vele vrije uurtjes spenderen in het verdiepen in de ellende en het mysterie van het leven van anderen, vroegen wij ons af: hoe is het om daadwerkelijk de persoon te zijn die het verhaal vertelt?
We spraken met twee van de slachtoffers van The Tinder Swindler, Pernilla en Cecilie (allebei 33 jaar oud), om erachter te komen hoe het is om het onderwerp te zijn van een waargebeurde true crime-documentaire. Ook vroegen we hen hoe een dergelijke film achter de schermen tot stand komt.
Op zoek naar films zoals Fifty Shades? Deze films en series op Netflix wil je zien >
Hoe komt een waargebeurde true crime-documentaire tot stand?
Vóórdat het op 2 februari op Netflix kwam, was The Tinder Swindler eigenlijk al bijna drie jaar in de maak. Waargebeurde misdaad en trauma's, zo blijkt, zijn in trek. Na het delen van hun verhaal met de Noorse pers in februari 2019, werden de Noorse Cecilie en Zweedse Pernilla de volgende maand benaderd door een agent uit LA. Het ging over het maken van een documentaire. Vervolgens pitchten productiebedrijven ideeën voor het verhaal, waarbij AGC studios uiteindelijk de leiding nam. Netflix kocht de docu meer dan twee jaar later, namelijk in juli 2021.
Ondanks de overduidelijke mediabelangstelling zegt Pernilla dat de beslissing om haar gezicht en verhaal aan miljoenen mensen te laten zien "niet gemakkelijk was". Beide vrouwen werden echter gestimuleerd door de wens om op zijn minst enige controle over hun eigen verhaal te behouden. Als we elkaar ontmoeten in een hotel in Londen, rationaliseert Cecilie: "We wisten dat mensen hier een verhaal over wilden maken. Dus namen we daar liever aan deel ... omdat we wisten dat dit hoe dan ook gemaakt zou worden."
"Victim blaming is alsof je nog een keer wordt verkracht" - waarom gebeurt het toch zoveel? >
Er is ook motivatie om het "victim blaming"-verhaal te veranderen, dat eerder rond de zaak hing. "We wilden echt dat mensen zouden zien en begrijpen dat het om een groter geheel gaat, en dat dit iedereen kan overkomen", legt Pernilla uit.
De vrouwen zijn in het verleden wreed bestempeld als "goudzoekers". "Je kunt je niet voorstellen hoe het is als je jezelf googelt en je ziet 'goudzoeker' achter je naam staan, nadat je je hebt uitgesproken over fraude. En als mensen je googelen komt dát dus naar boven", zegt Cecilie. De docu geeft hen de kans om op hun eigen voorwaarden te spreken.
Hoe wordt een true crime-serie gemaakt?
Hoewel Cecilie en Pernilla door hun medewerking aan de documentaire weer enige controle over hun eigen verhaal en imago hebben gekregen, moest er door de aard van de film óók veel controle worden losgelaten. De definitieve montage was de eerste versie van de film die beide vrouwen zagen, waarna een tweede keer tijdens een vertoning op de dag voor de lancering plaatsvond. Behalve het geven van uitgebreide interviews en een eindeloze stroom aan persoonlijke WhatsApp-berichten, spraaknotities, foto's en video's (allemaal echt!), hadden Cecilie en Pernilla weinig invloed op wat er daadwerkelijk op het scherm kwam. Dat betekende dat ze volledig moesten vertrouwen op regisseur Felicity Morris en producent Bernie Higgins - waarbij Pernilla benadrukte dat beide vrouwen "nog steeds vertrouwensproblemen hebben" na de oplichting.
Dit is er gebeurd met het Cecil Hotel uit de Netflix true crime-docu >
Interviews lijken lang te duren en zijn emotioneel slopend. "We besteedden uren en uren aan pre-interviews," legt Pernilla uit, die gedurende vijf of zes dagen twee of drie uur per dag duurden. "En dan was het, tijdens het hoofdinterview, niet zo dat we de vragen van tevoren kregen. Mijn hele interview was gedurende één dag: het duurde zo'n 14 of 16 uur", vertelt ze. Wat het nog moeilijker maakte, was het feit dat Engels niet haar eerste taal is.
"Het is hard werken. En het is een emotionele reis", gaat Pernilla verder en grapt later: "Ik heb de beste slaap ooit gehad; ik was zó uitgeput toen ik thuiskwam." Ondertussen filmde Cecilie haar interview over twee dagen – beginnend vanaf acht uur 's ochtends en eindigend rond elf uur 's avonds.
Alles is veel meer gestileerd en gepolijst dan het op het eerste gezicht lijkt. De interviews met de vrouwen werden gefilmd in een restaurant, met verlichting die de hele dag op de avond moest lijken, en rekwisieten waaronder wijn die ze niet konden drinken. De kou speelde ook een rol, wat betekende dat de ramen open bleven gedurende elke superlange dag.
Wat het filmen van scènes betreft, zegt Cecilie: "Het is enorm vermoeiend en moeilijk, want je bent geen acteur, je bent jezelf. Ik ben blij met het eindresultaat, maar ik zou het nooit meer willen doen, nooit meer."
Bovendien wordt de documentaire vormgegeven met echte WhatsApp-berichten, spraakmemo's en foto's en video's die tussen de vrouwen en Simon zijn uitgewisseld. Zodoende voelt het nog persoonlijker aan dan de andere true crime-films. "We hebben ze eerlijk gezegd ons hele leven gegeven", zegt Pernilla. "We stuurden WhatsApp-gegevens en foto's." "Toen ik de film zag, had ik soms zoiets van: 'Ik had die video niet moeten sturen, hoe is die daar terechtgekomen?", vertelt ze.
Tegelijkertijd barsten beide vrouwen echter met tussenpozen in lachen uit bij het quoten van video's die ze naar Simon stuurden en die in de film te zien zijn, waarbij ze cringen van zichzelf. Maar, merken ze op, het is het allemaal waard. Voor het grotere plaatje. Cecilie voegt eraan toe dat ze dezelfde informatie aan de onderzoekers gaf als aan de producenten, en gaf toe: "Bewijzen dat ik niets te verbergen had, was op dat moment belangrijker dan mijn privacy."
Kan het delen van je verhaal in het openbaar als slachtoffer ooit aanvoelen als echte gerechtigheid? Ook al is The Tinder Swindler een groot succes? Simon Leviev is nooit veroordeeld voor zijn specifieke misdaden tegen Cecilie en Pernilla (hoewel hij wel naar de gevangenis is gegaan voor andere overtredingen), en ze betalen nog steeds hun schulden af. Sinds de documentaire uitkwam, hebben Cecilie, Pernilla en Ayleen zelfs een GoFundMe opgezet om 600 duizend pond proberen op te halen voor hen drieën. Met de woorden: "Alles wat we willen zijn onze levens terug".
Dit zijn dé films op Netflix die je over een break-up heen helpen >
"Ik moet zeggen dat ons leven nog steeds geruïneerd is, vooral economisch gezien", vertelt Cecilie. Verergerd door "het gevoel dat er geen gerechtigheid is". Ze zegt echter dat het naar buiten brengen van haar ervaring wél voelt als een "bevrijding", en de positieve impact op andere slachtoffers dient ook als een soort van troost.
"We hebben zoveel berichten gekregen van andere slachtoffers van fraude. Over de schaamte die ze voelen, en hoe ze bang zijn om naar de politie te gaan en om advies te vragen", legt Cecilie uit. "Het is het waard als we mensen nu echt kunnen helpen."
Wat betreft de achtbaan van aandacht die de docu met zich meebrengt: "Het voelt alsof je aan de buitenkant zit", zegt Pernilla. "Ik denk nog steeds dat dit niet echt gebeurt."
"Ik denk dat het gewoon te groot is voor ons om echt te begrijpen", voegt Cecilie toe.
Toch zijn beide vrouwen blij met het resultaat van de film, en hun aanvankelijke wens om hun eigen verhaal te herschrijven, lijkt te zijn uitgekomen. Cecilie merkt op dat ze "huilende foto's" van zichzelf op Google zag toen de zaak voor het eerst aan het licht kwam. "Ik zie er zo verdrietig uit, en ik heb niet meer het gevoel dat ik zo verdrietig en gebroken ben", vertelt ze. "Dit gevoel van het overwinnen van tegenslagen schijnt door in de documentaire, en ook in het echte leven – en dat voelt als een echte overwinning."
